Trong bối cảnh dịch Covid-19 làm suy thoái kinh tế toàn cầu, đầu tư của khu vực ngoài nhà nước tăng trưởng chậm, để thúc đẩy đầu tư toàn xã hội – động lực tăng trưởng kinh tế thì cần đẩy mạnh đầu tư công. Đó là giải pháp thiết thực nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu kép “vừa phòng chống dịch bệnh, vừa phát triển kinh tế – xã hội” của Thủ tướng Chính phủ.
Với quyết tâm khôi phục và phát triển kinh tế trong điều kiện bình thường mới, các Bộ, ngành và địa phương đang nỗ lực tập trung thực hiện các giải pháp đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công. Trong tháng 10/2020, tình hình mưa bão ở các tỉnh miền Trung ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công các dự án, đặc biệt là các dự án giao thông, thủy lợi nên vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước ước tính đạt 52 nghìn tỷ đồng, bằng 10,25% kế hoạch năm, cao hơn không đáng kể so với mức 10,15% của tháng Chín. Tính chung 10 tháng năm 2020, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước đạt 354,6 nghìn tỷ đồng, bằng 69,8% kế hoạch năm và tăng 34,4% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2019 bằng 68,8% và tăng 6,7%). Kết quả này mặc dù không đạt như kỳ vọng của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, nhưng cũng là con số ấn tượng vì cao hơn nhiều so với cùng kỳ các năm trước. Việc giải ngân vốn đầu tư công chưa đạt được như kỳ vọng có nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó tập trung vào một số nguyên nhân chủ yếu sau: (1) Công tác lập kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước chưa sát thực tế, khả năng giao vốn và khả năng giải ngân vốn dẫn đến không phân bổ được hết số vốn kế hoạch, nhiều dự án được giao kế hoạch vốn lớn hơn khả năng giải ngân; (2) công tác tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng, xác định nguồn gốc đất, lập thẩm định phê duyệt đơn giá đền bù, di dời các công trình tiện ích, chồng lấn về công địa thi công, đây là nút thắt lớn nhất trong giải ngân vốn đầu tư công; (3) Chủ đầu tư chậm trễ trong lựa chọn nhà thầu, ký kết hợp đồng; (4) Tình hình thời tiết mưa bão bất ngờ xảy ra ở miền Trung; (5) Công tác chuẩn bị dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài chưa kỹ, tổ chức thực hiện phát sinh vướng mắc, phải tiến hành các thủ tục gia hạn thời gian thực hiện dự án.
Thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công không chỉ tác động tích cực đến nền kinh tế mà còn làm thay đổi việc sử dụng nguồn lực của Nhà nước theo hướng trách nhiệm và hiệu quả hơn. Với địa phương trên cả nước, sử dụng hiệu quả nguồn vốn sẽ đem lại công ăn việc làm, cải thiện cơ sở hạ tầng… Do đó, khi giải ngân đầu tư công chậm thì ý nghĩa của việc thúc đẩy vốn đầu tư công trong giai đoạn khó khăn sẽ không còn nữa.