|
BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ TỔNG CỤC THỐNG KÊ |
Hà Nội, ngày 01 tháng 7 năm 2008
|
TỔNG ĐIỀU TRA DÂN SỐ VÀ NHÀ Ở 01/04/2009
- GIỚI THIỆU
Ngày 03 tháng 8 năm 2007, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 19/2007/CT-TTg về việc chuẩn bị Tổng điều tra dân số và nhà ở vào 0 giờ ngày 01 tháng 4 năm 2009.
- Mục đích, yêu cầu của cuộc Tổng điều tra
Tổng điều tra dân số và nhà ở 01/4/2009 được tổ chức để thu thập các thông tin cơ bản về dân số và nhà ở nhằm:
– Phục vụ công tác nghiên cứu, phân tích và dự báo quá trình phát triển dân số và nhà ở trên phạm vi cả nước và từng địa phương;
– Đáp ứng nhu cầu thông tin đánh giá tình hình thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội thời kỳ từ năm 2000 đến năm 2009, xây dựng chiến lược phát triển kinh tế – xã hội thời kỳ từ năm 2010 đến năm 2020 và giám sát việc thực hiện Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc mà Chính phủ Việt Nam đã cam kết;
– Cung cấp các số liệu cơ bản có chất lượng cao về dân số và nhà ở của các đơn vị hành chính nhỏ nhất và các nhóm dân cư, bổ sung nguồn số liệu cho các cuộc điều tra thường xuyên của ngành Thống kê, cung cấp dàn mẫu và cơ sở dữ liệu dân số và nhà ở cho các mục đích nghiên cứu khác nhau trong mười năm sau cuộc Tổng điều tra.
- Đối tượng và đơn vị điều tra
- a) Đối tượng điều tralà:
– Tất cả người Việt Nam thường xuyên cư trú trên lãnh thổ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam có đến thời điểm điều tra, người Việt Nam được cơ quan có thẩm quyền cho phép xuất cảnh ra nước ngoài trong thời hạn quy định;
– Nhà ở của các hộ dân cư.
- b) Đơn vị điều tra và người cung cấp thông tin
Đơn vị điều tra là hộ.
Chủ hộ là người cung cấp thông tin chính. Đối với những thông tin mà chủ hộ không nắm chắc, điều tra viên phải phỏng vấn trực tiếp đối tượng điều tra.
Riêng các thông tin về lao động-việc làm thì phải phỏng vấn trực tiếp đối tượng điều tra từ 15 tuổi trở lên, các thông tin về sinh đẻ phải phỏng vấn trực tiếp phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (từ 15 đến 49 tuổi).
- Nội dung Tổng điều tra
Ngoài thông tin định danh, nội dung Tổng điều tra được bố trí trên hai loại phiếu điều tra: phiếu điều tra toàn bộ và phiếu điều tra chọn mẫu:
3.1. Nội dung điều tra toàn bộ, bao gồm :
- Những thông tin gắn với từng nhân khẩu, như: họ và tên, giới tính, tháng năm sinh hoặc tuổi, dân tộc, tôn giáo, tình hình đi học hiện nay, trình độ học vấn.
- Thực trạng nhà ở của các hộ dân cư, gồm: loại nhà đang ở, số tầng, tổng diện tích sàn, vật liệu chính làm cột (trụ, dầm chịu lực), vật liệu làm mái, vật liệu làm tường (bao che), năm bắt đầu sử dụng.
3.2. Nội dung điều tra chọn mẫu
Ngoài các thông tin như phiếu điều tra toàn bộ, phiếu điều tra chọn mẫu còn có thêm các thông tin sau đây:
- Về dân số: tình trạng khuyết tật, tình hình di cư, tình trạng hôn nhân, hoạt động kinh tế trong 12 tháng qua, tình trạng việc làm trong 7 ngày qua, tình trạng thất nghiệp.
- Về tình hình sinh đẻ của phụ nữ từ 15 đến 49 tuổi.
- Mức độ chết, nguyên nhân chết, tình hình tử vong mẹ.
- Các thông tin về nhà ở, gồm: số phòng ở và số phòng ngủ, tình trạng sở hữu, nguồn nước ăn uống, nguồn nhiên liệu, các loại phương tiện phục vụ sinh hoạt của hộ dân cư.
Tất cả các thông tin điều tra chỉ được sử dụng cho mục đích thống kê, các thông tin của cá nhân hoặc của tổ chức cung cấp được bảo mật theo quy định của Luật Thống kê.
- Thời điểm và thời gian điều tra, phương pháp điều tra và thu thập thông tin
4.1. Thời điểm và thời gian điều tra
- Thời điểm điều tra là 0 giờ ngày 01 tháng 4 năm 2009.
- Thời gian thu thập thông tin tại địa bàn là 15 ngày, bắt đầu từ 7 giờ sáng ngày 01 tháng 4 và kết thúc chậm nhất vào ngày 20 tháng 4 năm 2009.
4.2. Phương pháp điều tra
Tổng điều tra dân số và nhà ở là cuộc điều tra toàn bộ. Tuy nhiên, nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của các đối tượng sử dụng khác nhau, cuộc Tổng điều tra này còn sử dụng phương pháp điều tra chọn mẫu (với cỡ mẫu từ 10% đến 15% tổng số dân).
4.3. Phương pháp thu thập thông tin
Thu thập thông tin sẽ được thực hiện bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp. Điều tra viên phải đến từng hộ để hỏi người cung cấp thông tin để ghi đầy đủ các câu trả lời vào phiếu điều tra. Đối với những nhân khẩu đặc thù, Ban chỉ đạo xã/phường sẽ bố trí lực lượng và thời gian thích hợp đến phỏng vấn trực tiếp từng người để ghi phiếu điều tra.
Khi thu thập các thông tin về nhà ở, điều tra viên hỏi chủ hộ kết hợp với quan sát trực tiếp ngôi nhà/căn hộ để ghi kết quả vào phiếu điều tra.
- KẾT QUẢ CHUẨN BỊ ĐẾN NAY
Thủ tướng Chính phủ đã chỉ thị các Bộ, Ngành và Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện tốt công tác chuẩn bị cho tiến hành Tổng điều tra trên phạm vi cả nước. Sau đây là những kết quả chính đã hoàn thành:
2.1. Xây dựng chiến lược và nội dung Tổng điều tra
Yêu cầu xây dựng các chiến lược Tổng điều tra lần này phải đạt các mục tiêu về tính hiệu quả, thiết thực, thu thập thông tin chính xác, rút ngắn hơn nữa thời gian xử lý và cung cấp số liệu, mở rộng nội dung một cách hợp lý nhằm kịp thời đáp ứng các nhu cầu thiết thực của các cấp, các ngành. Để đáp ứng các yêu cầu trên, từ giữa năm 2006, Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đã triển khai công tác thiết kế sơ bộ nội dung điều tra, bắt đầu là tổ chức hội thảo để nắm nhu cầu thông tin từ cuộc Tổng điều tra này của các Bộ, Ngành, các địa phương và các tổ chức quốc tế; tiến hành lập kế hoạch tổng thể, xây dựng kế hoạch tuyên truyền và biên soạn tài liệu để triển khai công tác vận động tài trợ cho cuộc Tổng điều tra, chủ trì phối hợp với một số Bộ, Ngành nghiên cứu dự thảo phiếu và tài liệu hướng dẫn điều tra, v.v…
2.2. Áp dụng công nghệ quét (scanning) trong Tổng điều tra
Để đẩy nhanh tốc độ xử lý và cung cấp kết quả Tổng điều tra, Tổng cục Thống kê đã triển khai thí điểm công nghệ quét phiếu điều tra (thay cho công nghệ nhập tin bằng bàn phím trước đây) với quy mô từ nhỏ đến lớn, cho nhiều cuộc điều tra thường xuyên của ngành Thống kê trong 3 năm 2006-2008.
2.3. Tổ chức các cuộc điều tra thí điểm
Hai cuộc điều tra thí điểm với quy mô nhỏ đã được tiến hành trong quý 2 và quý 3 năm 2007 nhằm thử nghiệm nội dung phiếu điều tra và tính toán sơ bộ định mức điều tra. Cuộc điều tra thí điểm trên quy mô lớn đã được tiến hành từ tháng 11 đến tháng 12 năm 2007 trên phạm vi bốn tỉnh, thành phố nhằm thử nghiệm tất cả các công đoạn cơ bản: vẽ sơ đồ và lập bảng kê địa bàn, tập huấn nghiệp vụ, điều tra và giám sát tại thực địa, xác định chính thức các định mức điều tra, kiểm tra và ghi mã số phiếu điều tra, xử lý và tổng hợp kết quả, viết báo cáo và tổ chức hội thảo đánh giá kết quả điều tra thí điểm, hoàn thiện phiếu và tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ.
2.4. Chuẩn bị hậu cần và dự toán kinh phí
Với khoảng 87 triệu dân gồm 54 dân tộc và nhiều tôn giáo khác nhau, công tác hậu cần đã được chủ động chuẩn bị sớm, tính toán một cách đầy đủ, tương xứng với yêu cầu tăng lên của cuộc Tổng điều tra trên tất cả các khía cạnh về tài chính và các phương tiện điều tra.
Theo Chỉ thị số 19 của Thủ tướng Chính phủ, nguồn kinh phí do ngân sách trung ương bảo đảm và một phần nhỏ từ hỗ trợ của các tổ chức quốc tế.
2.5. Chuẩn bị cho công tác tuyên truyền
Kinh nghiệm từ các cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở của nước ta đã cho thấy, sự ủng hộ nhiệt tình của nhân dân là yếu tố quan trọng đến sự thành công của cuộc Tổng điều tra. Các câu hỏi sẽ được trả lời với chất lượng cao hơn, nếu nhân dân thông suốt về tư tưởng. Bởi vậy, công tác tuyên truyền trong Tổng điều tra dân số và nhà ở là hết sức cần thiết. Theo kế hoạch, Tổng cục Thống kê phải hoàn thành các khâu thiết kế-thử nghiệm-hoàn thiện-sản xuất và cung cấp đầy đủ, đa dạng các phương tiện tuyên truyền, thích hợp với từng đối tượng. Từ tháng 12/2008 cho đến tháng 4/2009, cuộc Tổng điều tra sẽ thu hút tất cả các ngành, các cấp, các cơ quan thông tin đại chúng tham gia tích cực công tác này trên từng địa bàn, tạo thành một chiến dịch tuyên truyền sâu rộng trong cả nước.
III. KẾ HOẠCH TRIỂN KHAI SẮP TỚI
Công tác tổng điều tra dân số và nhà ở sẽ được tiến hành theo các bước sau đây:
3.1. Bước chuẩn bị
Công tác chuẩn bị tiến hành ở các địa phương từ giữa năm 2008 đến cuối tháng 3/2009, gồm các công việc chính sau đây:
- Thành lập Ban chỉ đạo và Văn phòng giúp việc Ban chỉ đạo tổng điều tra dân số và nhà ở các cấp (Tháng 7/2008).
- Tổ chức điều tra tổng duyệt vào Quý 3 năm 2008tại một số vùng đại diện nhằm tập dượt trên quy mô lớn cho ban chỉ đạo các cấp và các ngành về công tác tổ chức, chỉ đạo tất cả các công đoạn của cuộc tổng điều tra, công tác tuyên truyền, công tác hậu cần, v.v…
- Rà soát và phân định ranh giới hành chính giữa các xã/phường/thị trấn,huyện/quận/thị xã/thành phố trực thuộc tỉnh và giữa các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương (Tháng 9-10/2008).
- Phân định địa bàn điều tra, vẽ sơ đồ và lập bảng kê số nhà, số hộ, số người của địa bàn điều tra (Tháng 11-12/2008):
Địa bàn điều tra của cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở 01/4/2009 là thôn (hoặc xóm, ấp, bản) và tổ dân phố với quy mô bình quân khoảng 100 hộ. Tuy nhiên, đối với các xã vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa, quy mô địa bàn nằm trong khoảng từ 70 đến 100 hộ; tại các xã/phường còn lại, quy mô địa bàn nằm trong khoảng từ 100 đến 150 hộ.
Sơ đồ địa bàn điều tra và bảng kê số nhà, số hộ, số người là công cụ quan trọng giúp điều tra viên (ĐTV) tiếp cận hộ nhanh chóng và chính xác; là công cụ để tổ trưởng (TT) điều tra quản lý và giám sát công việc hàng ngày của ĐTV.
- Chọn cử điều tra viên (ĐTV) và tổ trưởng (TT) điều tra (Tháng 11/2008):Với khoảng 25 vạn ĐTV và tổ trưởng sẽ được tuyển chọn từ cấp cơ sở, là những người có tinh thần trách nhiệm cao, có trình độ học vấn từ trung học phổ thông trở lên.
- Tập huấn nghiệp vụ điều tra:
Với trên 5.000 lớp tập huấn nghiệp vụ sẽ được thực hiện trong cả nước về các công việc sau đây:
- a) Tập huấn vẽ sơ đồ, lập bảng kê số nhà, số hộ, số người theo 3 cấp: Trung ương tập huấn cho cấp tỉnh, tỉnh tập huấn cho cấp huyện, huyện tập huấn cho cấp xã (Tháng 10/2008);
- b) Tập huấn 3 cấp về điều tra ghi phiếu, bảo quản, bàn giao tài liệu và tổng hợp kết quả sơ bộ (Tháng 12/2008-Tháng 3/2009);
- c) Tập huấn 2 cấp về công tác kiểm tra, ghi mã số và xử lý số liệu (Tháng 5-6/2009).
- Tổ chức tuyên truyền sâu rộng trong nhân dânvề mục đích, ý nghĩa của Tổng điều tra dân số và nhà ở, nội dung phiếu điều tra và yêu cầu hợp tác của người dân với cán bộ điều tra (trọng tâm từ Tháng 3 – 4/2009).
3.2. Thu thập thông tin, tổng hợp sơ bộ và phúc tra (từ 29/3 đến 25/5/2009)
- Công tác điều tra
Tiến hành điều tra ở tất cả các địa phương trong thời gian 15 ngày, bắt đầu từ 7 giờ sáng ngày 01/4 và kết thúc chậm nhất vào ngày 20/4/2009, tùy theo loại phiếu điều tra và quy mô của từng địa bàn.
- Công tác phúc tra:
Theo kế hoạch, từ ngày 5/5 đến 25/5/2009 (sau khi phiếu đã được bàn giao lên cấp tỉnh) tiến hành phúc tra để xác định mức độ trùng, sót về hộ và nhân khẩu.
3.3. Tổng hợp và công bố số liệu
- Tổng hợp số liệu (xong trước Tháng 10/2009 đối với phiếu điều tra mẫu, xong trước Tháng 3/2010 đối với phiếu điều tra toàn bộ):
Công tác nhập tin được thực hiện chủ yếu bằng công nghệ nhận dạng thông minh (công nghệ quét) kết hợp với nhập tin bằng bàn phím đối với một phần nhỏ phiếu điều tra không đáp ứng được công nghệ quét.
- Công bố số liệu điều tra:
– Kết quả sơ bộ sẽ được công bố vào đầu tháng 7/2009;
– Kết quả điều tra mẫu sẽ được công bố vào Quý IV năm 2009;
– Kết quả điều tra toàn bộ sẽ được công bố vào Quý III năm 2010.
Tổng điều tra dân số và nhà ở tiến hành trên phạm vi cả nước có khối lượng công việc rất lớn và phức tạp, có liên quan đến tất cả mọi người dân. Đây là nhiệm vụ trung tâm, đột xuất của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, của tất cả các ngành, các cấp.
TỔNG CỤC THỐNG KÊ