Tình hình kinh tế – xã hội tháng Hai năm 2022 diễn ra trong bối cảnh cả nước đón Tết Nguyên đán Nhâm Dần đồng thời là tháng bắt đầu triển khai thực hiện Nghị quyết 11/NQ-CP ngày 30/01/2022 của Chính phủ và Nghị quyết số 43/2022/QH15 của Quốc hội về chương trình phục hồi, phát triển kinh tế – xã hội và chính sách tài khóa, tiền tệ. Các Bộ, ngành, địa phương đã tập trung xây dựng kế hoạch hành động để thực hiện đồng bộ các giải pháp góp phần đưa Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội của Chính phủ phát huy tác động, hiệu quả, tạo động lực đột phá để khôi phục và phát triển kinh tế sớm nhất. Một số nét chính về tình hình kinh tế – xã hội tháng Hai và 2 tháng đầu năm 2022 của nước ta như sau:
1. Kết quả đạt được
(1) Tiến độ gieo cấy lúa đông xuân đạt khá so với cùng kỳ năm trước; chăn nuôi lợn và gia cầm tiếp tục đà phục hồi; nuôi trồng thủy sản phát triển ổn định, giá cá tra, tôm ở mức cao do nhu cầu xuất khẩu tăng mạnh sau dịp Tết Nguyên đán.
Tính đến ngày 15/02/2022, cả nước gieo cấy được 2.638,7 nghìn ha lúa đông xuân, bằng 101,2% cùng kỳ năm trước, trong đó các địa phương phía Bắc gieo cấy 740,5 nghìn ha, bằng 105,6%; các địa phương phía Nam gieo cấy 1.898,1 nghìn ha, bằng 99,6%.
Chăn nuôi lợn và gia cầm dần ổn định do các doanh nghiệp, trang trại, hộ chăn nuôi chủ động được nguồn giống, liên kết tiêu thụ sản phẩm đầu ra, đảm bảo vệ sinh, an toàn sinh học. Ước tính cuối tháng 02/2022, tổng số lợn cả nước tăng 2,9% so với cùng thời điểm năm trước; tổng số gia cầm tăng 2%; tổng số bò tăng 0,9%; tổng số trâu giảm 2,4%.
Hoạt động trồng rừng và khai thác gỗ phát triển tốt. Diện tích rừng trồng mới tập trung cả nước 2 tháng đầu năm 2022 ước đạt 16,8 nghìn ha, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước; số cây lâm nghiệp trồng phân tán đạt 13,6 triệu cây, tăng 4,6%; sản lượng gỗ khai thác đạt 1.923,3 nghìn m3, tăng 4,2%.
Giá cá tra nguyên liệu tại Đồng bằng sông Cửu Long tăng mạnh sau thời gian dài ở mức thấp do nhu cầu xuất khẩu tăng. Cụ thể, cá tra loại 0,8 – 1,1 kg/con dao động từ 27.500 – 29.000 đồng/kg, tăng 7.500 – 9.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm trước và tăng hơn 4.000 đồng/kg so với thời điểm trước Tết. Với giá cá tra như hiện tại, người nuôi cá tra có lợi nhuận cao. Sản lượng cá tra tháng 02/2022 ước đạt 94,9 nghìn tấn, tăng 4,9% so với cùng kỳ năm trước.
(2) Chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 02/2022 tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước (tháng 02/2021 giảm 8,3%). Tính chung 2 tháng đầu năm, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 5,4% (cùng kỳ năm trước tăng 6,8%), trong đó ngành chế biến, chế tạo tăng 6,1% (cùng kỳ năm trước tăng 9,4%). Một số ngành công nghiệp trọng điểm cấp II có chỉ số sản xuất tăng cao: Sản xuất thiết bị điện tăng 27,9%; sản xuất máy móc, thiết bị chưa được phân vào đâu tăng 21,2%; sản xuất trang phục tăng 20,1%; sản xuất thuốc, hóa dược và dược liệu tăng 15%; in, sao chép bản ghi các loại tăng 11%; sản xuất xe có động cơ tăng 10,8%; sản xuất da và các sản phẩm liên quan tăng 10,6%; sản xuất phương tiện vận tải khác (mô tô, xe máy) tăng 10,2%; sản xuất hóa chất và sản phẩm hóa chất tăng 9,7%.
(3) Trong tháng 02/2022, các ngành thương mại và dịch vụ tiếp tục duy trì sự tăng trưởng, đặc biệt ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống, du lịch đã có những dấu hiệu khởi sắc so với cùng kỳ năm 2021.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 02/2022 tăng 3,1% so với cùng kỳ năm trước, trong đó doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 12,6% và doanh thu du lịch lữ hành tăng 39,4%. Tính chung 2 tháng đầu năm 2022, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,7% so với cùng kỳ năm trước.
Vận chuyển hành khách tháng 02/2022 tăng 13,1% và luân chuyển hành khách tăng 10% so với tháng trước.
Khách quốc tế đến Việt Nam trong tháng 02/2022 ước đạt hơn 29,5 nghìn lượt người, tăng 49,6% so với tháng trước và tăng 169,6% so với cùng kỳ năm trước do tiếp tục thực hiện lộ trình thí điểm đón khách du lịch quốc tế từ tháng 11/2021 và một số đường bay quốc tế đã được khôi phục trở lại. Tính chung 2 tháng đầu năm 2022, khách quốc tế đến nước ta ước đạt 49,2 nghìn lượt người, tăng 71,7% so với cùng kỳ năm trước.
(4) Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa 2 tháng đầu năm 2022 đạt 108,52 tỷ USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 53,79 tỷ USD, tăng 10,2%; kim ngạch nhập khẩu đạt 54,73 tỷ USD, tăng 15,9%, chủ yếu nhập khẩu tư liệu sản xuất chiếm đến 93,8% tổng kim ngạch (tăng 16,1% so với cùng kỳ năm trước).
Cán cân thương mại hàng hóa 2 tháng đầu năm 2022 nhập siêu 937 triệu USD.
(5) Trong tháng 02/2022, hoạt động đăng ký kinh doanh không sôi động so với tháng trước nhưng các giải pháp, chính sách điều hành của Chính phủ đã tạo sự yên tâm, tin tưởng cho cộng đồng doanh nghiệp vào khả năng phục hồi, phát triển của nền kinh tế trong thời gian tới. Ước tính tổng số doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp quay trở lại hoạt động trong 2 tháng đầu năm 2022 đạt 42,6 nghìn doanh nghiệp, tăng 46,2% so với cùng kỳ năm trước, trong đó có gần 20,3 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 11,9%; 22,3 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 102,5%. Đây là tín hiệu khả quan cho phát triển doanh nghiệp trong năm 2022.
(6) Vốn đầu tư thực hiện từ nguồn vốn ngân sách nhà nước 2 tháng đầu năm ước đạt 8,8% so với kế hoạch, tăng 10,4% so với cùng kỳ năm trước; thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục phục hồi, trong đó vốn đăng ký điều chỉnh tăng cao (tăng 123,8%) cho thấy nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục tin tưởng vào môi trường đầu tư Việt Nam và mở rộng sản xuất kinh doanh trong bối cảnh chương trình phục hồi, phát triển kinh tế – xã hội được triển khai thực hiện.
Vốn đầu tư thực hiện từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước tháng 02/2022 ước đạt 20,5 nghìn tỷ đồng, tăng 9,9% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 2 tháng đầu năm 2022, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước ước đạt 46,3 nghìn tỷ đồng, bằng 8,8% kế hoạch năm và tăng 10,4% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2021 bằng 8% và tăng 13,6%).
Tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 20/02/2022 đạt gần 5 tỷ USD, giảm 8,5% so với cùng kỳ năm trước, trong đó vốn đăng ký điều chỉnh tăng thêm 3,59 tỷ USD, tăng 123,8%.
(7) Lạm phát được kiểm soát ở mức phù hợp, bình quân 2 tháng đầu năm 2022, CPI tăng 1,68% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 0,67%.
(8) Công tác an sinh xã hội được các cấp từ Trung ương đến địa phương quan tâm, chú trọng trong bối cảnh dịch Covid-19 kéo dài, ảnh hưởng không nhỏ tới phát triển kinh tế và đời sống xã hội đặc biệt trong dịp đón Xuân Nhâm Dần. Tính đến ngày 05/02/2022, kinh phí chăm lo đời sống cho các đối tượng chính sách, người lao động dịp Tết Nguyên đán gần 9,3 nghìn tỷ đồng cho hơn 57,81 triệu lượt người. Bên cạnh đó, tính đến ngày 23/02/2022, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định hỗ trợ gần 18,7 nghìn tấn gạo cho hơn 379,8 nghìn hộ với hơn 1,2 triệu nhân khẩu có nguy cơ thiếu đói.
2. Một số vấn đề cần lưu ý
(1) Dịch Covid-19 tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, số ca mắc mới ghi nhận hằng ngày trong cộng đồng có xu hướng tăng ở nhiều địa phương, đặc biệt là tại Hà Nội; bên cạnh đó, thời tiết rét đậm, rét hại kéo dài trong tháng đã gây ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây trồng và vật nuôi ở các tỉnh phía Bắc.
(2) Giá thức ăn chăn nuôi, giá phân bón và nguyên vật liệu đầu vào vẫn ở mức cao, đặc biệt giá xăng, giá dầu liên tục tăng đã gây áp lực đến các hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh tế.
(3) Mặc dù giá cá tra nguyên liệu tại đồng bằng sông Cửu Long tăng do nhu cầu xuất khẩu tăng, tuy nhiên nguồn cung cá tra nguyên liệu phục vụ xuất khẩu lại khan hiếm do ảnh hưởng của dịch bệnh và nền giá thấp từ những năm trước. Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của việc tăng giá xăng, dầu nên các ngư dân giảm các chuyến khai thác biển ảnh hưởng đến sản lượng thủy sản khai thác.
(4) Chỉ số sản xuất công nghiệp 2 tháng đầu năm 2022 của một số địa phương có quy mô công nghiệp lớn tăng thấp hoặc giảm so với cùng kỳ năm trước như Thành phố Hồ Chí Minh tăng 2,1%; Long An tăng 1,1%; Bắc Ninh tăng 0,1%; Tiền Giang giảm 0,1%; Bà Rịa – Vũng Tàu giảm 2,6%; Hà Tĩnh giảm 11,5%.
(5) Do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên kết quả hoạt động của các ngành thương mại và dịch vụ trong 2 tháng đầu năm 2022 tiếp tục giảm hoặc tăng thấp so với cùng kỳ năm 2021. Doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống giảm 1,8%; doanh thu dịch vụ lữ hành giảm 10,9%; dịch vụ khác giảm 5,9%; bán lẻ hàng hóa tăng 3,1%. Vận chuyển hành khách giảm 21,8% so với cùng kỳ năm trước và luân chuyển hành khách giảm 27,2%; vận chuyển hàng hóa tăng 6,9% và luân chuyển hàng hóa tăng 9,9%.
(6) Cán cân thương mại hàng hóa trong 2 tháng đầu năm 2022 nhập siêu 937 triệu USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 1,6 tỷ USD). Bên cạnh đó, tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu của một số mặt hàng giảm hoặc tăng thấp như: Điện thoại và linh kiện giảm 15,1%; rau quả giảm 12,3%; chè giảm 10,8%; hạt điều giảm 2,4%; cao su tăng 6,6%; dây điện và cáp điện tăng 6,8%.
(7) Trong 2 tháng đầu năm, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động (42,6 nghìn doanh nghiệp) thấp hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (44,9 nghìn doanh nghiệp), cho thấy một bộ phận doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19; ngoài ra tình hình sản xuất kinh doanh chưa thể phục hồi như trước, chi phí nguyên vật liệu đầu vào tiếp tục tăng cao đã ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.
3. Kiến nghị
Để kịp thời có giải pháp khắc phục khó khăn, đồng thời chủ động khai thác các cơ hội nhằm đạt được kết quả phát triển kinh tế – xã hội cao nhất trong các tháng tiếp theo của năm 2022, cần tập trung vào một số giải pháp sau:
Một là, tập trung ưu tiên triển khai đồng bộ, hiệu quả Chương trình phòng, chống dịch Covid-19 để thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh. Bảo vệ tối đa sức khỏe, tính mạng của Nhân dân, tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, chính sách hỗ trợ người dân, người lao động và người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh. Thúc đẩy sản xuất trong nước vắc xin phòng dịch Covid-19 bảo đảm các yêu cầu về khoa học, chuyên môn; cho phép nhập khẩu, sản xuất thuốc điều trị trong nước theo quy định, bảo đảm công khai, minh bạch, chống đầu cơ, tiêu cực.
Hai là, đẩy mạnh phục hồi và phát triển sản xuất các ngành công nghiệp. Theo dõi sát diễn biến thị trường xăng, dầu thế giới và trong nước; có các giải pháp bảo đảm cung cầu xăng, dầu trong nước và hạn chế mức tăng giá. Có phương án, giải pháp cung cấp, cân đối hàng hóa thiết yếu trên thị trường trong điều kiện các nguồn cung truyền thống có thể bị suy giảm. Phát triển mạnh thị trường trong nước gắn với thúc đẩy xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tìm kiếm thị trường mới; nâng cao khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan FTA để xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá và xử lý các vướng mắc về chính sách liên quan tới quy tắc xuất xứ trong các FTA.
Ba là, triển khai mạnh mẽ, hiệu quả các giải pháp phục hồi và ổn định, phát triển thị trường lao động; kết nối cung cầu, điều tiết thị trường lao động, đáp ứng đủ lao động cho các địa phương công nghiệp trọng điểm. Nâng cao hiệu quả các chương trình hỗ trợ đào tạo cho người lao động bị thôi việc, mất việc làm do ảnh hưởng của dịch Covid-19; triển khai các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề cho người lao động…
Bốn là, hỗ trợ hiệu quả doanh nghiệp tiếp cận vốn để phục hồi sản xuất kinh doanh, nhanh chóng triển khai chương trình hỗ trợ lãi suất tín dụng 2% đối với các khoản vay thương mại trong chương trình hỗ trợ phục hồi theo Nghị quyết 11 của Chính phủ. Các gói vay lãi suất thấp trong thời hạn từ 3 đến 6 tháng để hỗ trợ doanh nghiệp trả lương cho người lao động trong giai đoạn khôi phục kinh tế cần được triển khai mạnh mẽ. Tích cực và đẩy nhanh hơn việc hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, xây dựng nền kinh tế số, xã hội số thiết thực, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm; đẩy mạnh áp dụng thương mại điện tử trong hoạt động lưu thông, phân phối hàng hóa.
Năm là, triển khai sớm lộ trình mở cửa trở lại hoạt động du lịch, bảo đảm tính tổng thể, liên thông, thống nhất, nhất quán với hoạt động giao thông vận tải trong mọi loại hình và an toàn, khoa học, phù hợp, hiệu quả; phấn đấu mở cửa du lịch trên phạm vi toàn quốc. Theo dõi sát diễn biến của dịch bệnh để có biện pháp quản lý các hoạt động du lịch phù hợp với tình hình, bảo đảm an toàn. Xây dựng các bộ công cụ hướng dẫn về thủ tục nhập cảnh đối với chuyên gia nước ngoài một cách rõ ràng và công bố công khai để doanh nghiệp và chuyên gia nước ngoài có thể dễ dàng tiếp cận và thực hiện.
Sáu là, có các giải pháp phù hợp để tiếp tục duy trì ổn định thị trường tiền tệ, thị trường ngoại hối. Điều hành chủ động, linh hoạt, đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và góp phần thúc đẩy phục hồi, phát triển kinh tế – xã hội. Kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro./.