Những điểm sáng của thị trường lao động quý I năm 2026: Xu hướng phục hồi tích cực

Kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, tăng trưởng việc làm toàn cầu có xu hướng chậm lại. Trong quý I/2026, thị trường lao động Việt Nam vẫn ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Quy mô lực lượng lao động và số người có việc làm giảm so với quý trước và tăng so với cùng kỳ năm trước, phù hợp với quy luật của quý đầu năm. Thu nhập bình quân tháng của người lao động tăng so với quý trước và cùng kỳ năm trước, góp phần nâng cao đời sống Nhân dân. Tỷ lệ thất nghiệp và tỷ lệ thiếu việc làm được kiểm soát; tỷ lệ lao động phi chính thức giảm so với cùng kỳ năm trước.

(1) Lực lượng lao động duy trì xu hướng tăng, tỷ lệ lao động tham gia thị trường ổn định

Quý I/2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 53,6 triệu người, giảm 232,9 nghìn người so với quý trước và tăng 687,8 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Lực lượng lao động giảm so với quý trước là phù hợp quy luật của thị trường lao động, đặc biệt do ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, tuy nhiên xu hướng tăng so với cùng kỳ năm trước vẫn được duy trì rõ nét.

Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động đạt 68,3%, tăng nhẹ 0,1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, cho thấy mức độ gắn kết của người dân với thị trường lao động tiếp tục được củng cố. Đây là tín hiệu quan trọng phản ánh niềm tin vào cơ hội việc làm và khả năng thu hút lao động của nền kinh tế.

(2) Lao động có việc làm gia tăng, thị trường lao động duy trì đà phục hồi

Số người có việc làm trong quý I/2026 đạt 52,5 triệu người, tăng 656,8 nghìn người, tương ứng tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, lao động có việc làm khu vực thành thị là 20,6 triệu người, chiếm 39,2%, tăng 587,5 nghìn người so với cùng kỳ năm trước; khu vực nông thôn là 31,9 triệu người, chiếm 60,8%, tăng 69,3 nghìn người.

Lao động có việc làm tăng ở cả khu vực thành thị và nông thôn, trong đó khu vực thành thị ghi nhận mức tăng mạnh hơn. Điều này phản ánh xu hướng phục hồi và mở rộng hoạt động kinh tế tại khu vực đô thị diễn ra tích cực hơn, đồng thời cho thấy quá trình chuyển dịch lao động từ nông thôn sang thành thị và gia tăng nhu cầu việc làm trong các ngành công nghiệp, dịch vụ có năng suất lao động cao hơn đang diễn ra rõ nét.

(3) Chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng tích cực

Cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, đây là một trong những điểm sáng nổi bật của thị trường lao động quý I/2026. So với cùng kỳ năm trước, lao động có việc làm chuyển dịch từ khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản sang khu vực công nghiệp và xây dựng, khu vưc dịch vụ. Đây là xu hướng phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa của nền kinh tế. Lao động có việc làm khu vực dịch vụ đạt 21,5 triệu người, chiếm tỷ trọng cao nhất 41,0%, tăng 0,3 điểm phần trăm (tương ứng tăng 426,2 nghìn người) so với cùng kỳ năm trước; khu vực công nghiệp và xây dựng đạt 17,7 triệu người, chiếm 33,7%, tăng 0,4 điểm phần trăm (tương ứng tăng 417,9 nghìn người); khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản 13,3 triệu người, chiếm 25,3%, giảm 0,7 điểm phần trăm (tương ứng giảm 187,4 nghìn người).

Đặc biệt, một số ngành ghi nhận mức tăng lao động ấn tượng so với cùng kỳ năm trước như ngành xây dựng tăng 9,7%; ngành vận tải, kho bãi tăng 9,3%; ngành lưu trú, ăn uống tăng 4,8%.  Thực tế này phản ánh sự phục hồi rõ nét của các ngành gắn với đầu tư, lưu thông hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, nhờ đó tạo động lực tích cực cho thị trường lao động. Những ngành này không chỉ phục hồi mạnh mà còn đóng vai trò quan trọng trong lan tỏa cơ hội việc làm sang các lĩnh vực liên quan.

(4) Kinh tế số tạo thêm động lực mới cho thị trường lao động

Sự phát triển của kinh tế số lõi[1] góp phần mở rộng cơ hội việc làm, đặc biệt trong các ngành sản xuất phần cứng (sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học). Trong quý I/2026, các ngành kinh tế số lõi thu hút 1,55 triệu lao động, chiếm 2,94% tổng số lao động có việc làm của cả nước. Đây là tỷ trọng lao động trong ngành kinh tế số lõi cao nhất trong quý I của giai đoạn 2024-2026 (Quý I/2024 là 2,42% ; quý I/2025 là 2,57% và quý I/2026 là 2,94%).

Mặc dù chiếm tỷ trọng chưa lớn, xu hướng gia tăng tỷ trọng lao động trong các ngành kinh tế số cho thấy nền kinh tế đang từng bước chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo, mở ra nhiều cơ hội việc làm chất lượng cao trong tương lai.

(5) Chất lượng nguồn lao động được nâng lên rõ rệt

Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,6%, tăng so với quý trước và cùng kỳ năm trước. Chất lượng nguồn nhân lực được cải thiện, đáp ứng tốt hơn yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động. Bên cạnh đó, khả năng thích ứng của người lao động với các ngành nghề mới, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ hiện đại, đang dần được nâng cao, góp phần cải thiện năng suất lao động.

(6) Việc làm bền vững gia tăng, tỷ lệ lao động phi chính thức giảm

Một xu hướng tích cực khác là tỷ lệ lao động phi chính thức giảm 2,1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy thị trường lao động đang dịch chuyển theo hướng chính thức hóa với nhiều việc làm ổn định hơn, có hợp đồng và được bảo đảm an sinh xã hội. Sự cải thiện này không chỉ nâng cao chất lượng việc làm mà còn củng cố nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường lao động trong dài hạn.

(7) Thu nhập người lao động tăng khá, đời sống tiếp tục cải thiện

Thu nhập bình quân tháng của người lao động quý I/2026 đạt 9,0 triệu đồng, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này diễn ra trong bối cảnh lạm phát được kiểm soát, qua đó giúp cải thiện thu nhập thực tế và nâng cao đời sống người lao động. Đáng chú ý, thu nhập của người lao động tăng ở tất cả các khu vực kinh tế, trong đó khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng mạnh nhất với 13,1% ; tiếp đến là khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 7,4% và khu vực dịch vụ tăng 7,1%. Diễn biến này cho thấy sự cải thiện đồng đều về thu nhập giữa các khu vực, góp phần thu hẹp chênh lệch và nâng cao đời sống của người lao động.

Thu nhập của lao động làm công hưởng lương đạt 10,0 triệu đồng/tháng, tiếp tục là lực đẩy quan trọng đối với tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.

(8) Tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm được kiểm soát ở mức thấp

Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động duy trì ở mức 2,21%, gần như không biến động so với quý trước và cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị tiếp tục duy trì dưới ngưỡng 3%, phù hợp với mục tiêu điều hành của Chính phủ.

Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động ở mức 1,68%, giảm nhẹ so với cùng kỳ, cho thấy hiệu quả sử dụng lao động đang được cải thiện.

Ngoài ra, tỷ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng duy trì ở mức khoảng 4%, thấp hơn nhiều so với giai đoạn dịch bệnh, phản ánh thị trường lao động đã phục hồi đáng kể.

Khái quát lại, trong quý I/2026, thị trường lao động Việt Nam đang trên đà phục hồi tích cực với nhiều điểm sáng nổi bật: Lao động có việc làm gia tăng, thu nhập cải thiện, chất lượng lao động nâng lên và cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng tích cực. Mặc dù vẫn còn những thách thức, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chưa ổn định, nhưng những kết quả đạt được là cơ sở quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và thúc đẩy phát triển bền vững trong thời gian tới. Việc tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động và mở rộng các ngành kinh tế mới sẽ là động lực then chốt cho thị trường lao động Việt Nam trong các quý tiếp theo.

[1] Ngành kinh tế số lõi bao gồm các ngành: Sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học; bán buôn máy vi tính, thiết bị ngoại vi và phần mềm; bán buôn thiết bị và linh kiện điện tử, viễn thông; xuất bản phần mềm; viễn thông; lập trình máy vi tính, dịch vụ tư vấn và các hoạt động khác liên quan đến máy vi tính; hoạt động dịch vụ thông tin; sửa chữa máy vi tính và thiết bị ngoại vi; sửa chữa thiết bị liên lạc.