Hội nghị Tổng kết Đề án Thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát

Chiều ngày 31/7/2026, tại Hà Nội, Cục Thống kê tổ chức Hội nghị Tổng kết Đề án Thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại Cục Thống kê, kết hợp trực tuyến tại 34 Thống kê tỉnh, thành phố trong cả nước nhằm đánh giá kết quả thực hiện Đề án giai đoạn 2019-2025 và thống nhất định hướng triển khai trong thời gian tới. Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương tham dự và chủ trì Hội nghị. Tham dự Hội nghị có các Phó Cục trưởng: Nguyễn Thanh Dương, Lê Trung Hiếu, Đỗ Thị Ngọc, Lê Thị Tường Thu; lãnh đạo, chuyên viên các đơn vị thuộc Cục Thống kê; đại diện lãnh đạo một số bộ, ngành; đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), các cơ quan Liên Hợp Quốc, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cùng các chuyên gia trong nước và quốc tế; một số cơ quan báo, tạp chí, truyền thông tại Hà Nội.

Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương tham dự và chủ trì Hội nghị

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Cục trưởng Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh, việc triển khai Đề án theo Quyết định số 146/QĐ-TTg ngày 01/02/2019 của Thủ tướng Chính phủ là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện một đề án tổng thể về thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát – lĩnh vực có phạm vi rộng, phương pháp đo lường phức tạp và liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp quản lý. Thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát có ý nghĩa quan trọng trong việc phản ánh sát hơn quy mô, cơ cấu nền kinh tế, nâng cao chất lượng biên soạn GDP, GRDP và các chỉ tiêu tài khoản quốc gia, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách phát triển kinh tế – xã hội. Cục trưởng cũng khẳng định, thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát không phải là cộng thêm cơ học vào GDP hay hợp pháp hóa các hoạt động vi phạm pháp luật mà nhằm nhận diện đầy đủ phạm vi sản xuất theo phương pháp luận tài khoản quốc gia, bảo đảm không trùng lặp, không bỏ sót và nâng cao chất lượng số liệu thống kê…

Tại Hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Thống kê Lê Trung Hiếu đã trình bày Báo cáo Tổng kết kết quả thực hiện Đề án giai đoạn 2019-2025. Báo cáo cho thấy, sau hơn sáu năm triển khai, Đề án đã hoàn thành các mục tiêu cơ bản theo Quyết định số 146/QĐ-TTg, tạo nền tảng quan trọng cho việc đổi mới phương pháp thống kê và hiện đại hóa hệ thống tài khoản quốc gia. Đặc biệt, lần đầu tiên Việt Nam xây dựng được khung phương pháp luận thống nhất về thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát; chuẩn hóa khái niệm, phạm vi và tiêu chí nhận diện đối với 5 thành tố của khu vực kinh tế chưa được quan sát; xây dựng danh mục hoạt động, hệ thống chỉ tiêu, nguồn thông tin và phương pháp tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam và chuẩn mực quốc tế.

Đề án cũng đạt được nhiều kết quả bước đầu trong đo lường khu vực kinh tế chưa được quan sát. Khu vực kinh tế phi chính thức và hoạt động tự sản, tự tiêu của hộ gia đình đã được bóc tách, lượng hóa và công bố định kỳ theo phương pháp thống nhất; đồng thời xây dựng phương pháp tiếp cận và tính toán thử nghiệm đối với khu vực kinh tế ngầm, kinh tế bất hợp pháp và các hoạt động bị bỏ sót trong chương trình thu thập dữ liệu thống kê. Việc kết hợp giữa điều tra thống kê với khai thác dữ liệu hành chính, dữ liệu số, cùng với tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin đã góp phần mở rộng phạm vi quan sát nền kinh tế, nâng cao tính đầy đủ, thống nhất và độ tin cậy của các chỉ tiêu GDP, GRDP và tài khoản quốc gia…

Hội nghị cũng nghe các tham luận của đại diện Cục Thuế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Công Thương và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Theo đó, tham luận của Cục Thuế đã làm rõ vai trò của dữ liệu quản lý thuế, hóa đơn điện tử và thông tin về hộ, cá nhân kinh doanh, thương mại điện tử trong rà soát đơn vị, doanh thu và nhận diện các hoạt động chưa được phản ánh đầy đủ. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho thấy thanh toán không dùng tiền mặt, định danh và xác thực điện tử, cùng với công tác phòng, chống rửa tiền, góp phần nâng cao tính minh bạch của dòng tiền và tạo thêm nguồn thông tin phục vụ quản lý, đối chiếu, phân tích. Bộ Công Thương nhấn mạnh yêu cầu kết hợp quản lý thị trường, thương mại điện tử, phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả với xây dựng dữ liệu về chủ thể và hoạt động kinh doanh trên môi trường số. Tham luận của đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế cung cấp thêm kinh nghiệm và khuyến nghị về phương pháp đo lường, khai thác dữ liệu và xây dựng lộ trình phù hợp với chuẩn mực quốc tế và điều kiện của Việt Nam.

Phát biểu bế mạc Hội nghị, Cục trưởng Nguyễn Thị Hương cho biết qua Báo cáo tổng kết và các ý kiến thảo luận tại Hội nghị có thể khẳng định Đề án đã đạt được những kết quả bước đầu có ý nghĩa nền tảng đối với công tác thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát ở Việt Nam. Các tham luận và ý kiến tại Hội nghị cho thấy việc đo lường khu vực kinh tế chưa được quan sát không thể chỉ dựa vào ngành Thống kê. Mỗi cơ quan quản lý đang nắm giữ những nguồn dữ liệu có giá trị khác nhau về hoạt động sản xuất, kinh doanh, giao dịch và dòng tiền trong nền kinh tế…

Trên cơ sở kết quả Hội nghị, Cục Thống kê xác định một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới: (1) Tiếp tục hoàn thiện khung khái niệm, tiêu chí phân loại và phương pháp đo lường; cập nhật các khuyến nghị mới của Hệ thống tài khoản quốc gia và bám sát thực tiễn phát triển của nền kinh tế Việt Nam. (2) Duy trì và hoàn thiện việc biên soạn, cập nhật định kỳ đối với khu vực phi chính thức và hoạt động tự sản, tự tiêu của hộ gia đình; chuẩn hóa nguồn thông tin và quy trình xử lý, bảo đảm thống nhất với biên soạn GDP, GRDP và tài khoản quốc gia. (3) Khai thác hiệu quả kết quả các cuộc Tổng điều tra và điều tra thống kê, trong đó chú trọng Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025 và Tổng điều tra kinh tế năm 2026 để cập nhật đơn vị, rà soát hoạt động bị bỏ sót và bổ sung thông tin về các mô hình kinh doanh mới. (4) Tiếp tục nghiên cứu kinh tế ngầm và kinh tế bất hợp pháp theo lộ trình thận trọng; lựa chọn những lĩnh vực có khả năng tiếp cận thông tin để thử nghiệm; kết hợp nhiều nguồn dữ liệu, tăng cường đối chiếu, kiểm chứng và chỉ xem xét sử dụng khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chất lượng số liệu. (5) Tăng cường phối hợp với các bộ, ngành và địa phương; xác định rõ danh mục dữ liệu, đầu mối, phương thức và tần suất cung cấp; từng bước hình thành cơ chế chia sẻ dữ liệu thường xuyên, có tiêu chuẩn, bảo đảm an toàn và bảo mật. (6) Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao năng lực phân tích, xử lý dữ liệu; tiếp tục tranh thủ sự hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm của IMF, các cơ quan Liên Hợp Quốc và các đối tác quốc tế./.

Tổ Truyền thông và Thư viện, Văn phòng Cục Thống kê