Chia sẻ và kết nối dữ liệu – Chìa khóa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước

Trong kỷ nguyên số, không một cơ quan nào có thể tự mình nắm giữ đầy đủ mọi thông tin cần thiết để quản lý đất nước. Mỗi bộ, ngành và địa phương đều tạo ra những nguồn dữ liệu có giá trị trong quá trình thực hiện chức năng quản lý của mình. Tuy nhiên, nếu các nguồn dữ liệu đó tồn tại riêng rẽ, mỗi cơ quan chỉ nhìn thấy một phần của bức tranh thì rất khó có được cái nhìn toàn diện để đưa ra những quyết định đúng đắn và kịp thời.

Chính vì vậy, năng lực quản trị của một quốc gia ngày nay không còn được đánh giá bằng số lượng dữ liệu đang lưu giữ mà bằng khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu. Trong nền kinh tế dữ liệu, dữ liệu chỉ thực sự trở thành nguồn lực phát triển khi có thể được sử dụng vượt ra ngoài phạm vi của từng cơ quan để phục vụ lợi ích chung của quốc gia.

Giá trị của dữ liệu không nằm ở nơi dữ liệu được lưu trữ mà ở khả năng dữ liệu được kết nối và tạo ra tri thức mới

Sự phát triển của công nghệ số đang tạo ra khối lượng dữ liệu khổng lồ từ các hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Tuy nhiên, những dữ liệu nằm tách biệt trong các hệ thống khác nhau thường chỉ phản ánh từng khía cạnh của thực tiễn.

Khi các nguồn dữ liệu được kết nối, đối chiếu và phân tích tổng hợp, chúng có thể tạo ra những hiểu biết mới mà từng cơ sở dữ liệu riêng lẻ không thể mang lại. Những mối liên hệ giữa dân cư với lao động, giữa doanh nghiệp với đầu tư, giữa giáo dục với thị trường việc làm hay giữa y tế với an sinh xã hội chỉ có thể được nhìn nhận đầy đủ khi dữ liệu được chia sẻ và khai thác đồng bộ.

Kết nối dữ liệu đang trở thành nền tảng của quản trị quốc gia hiện đại

Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy khả năng kết nối dữ liệu ngày càng phản ánh trình độ quản trị của một nền hành chính hiện đại. Khi dữ liệu được chia sẻ giữa các cơ quan, việc theo dõi tình hình phát triển, đánh giá chính sách và phân bổ nguồn lực sẽ chính xác, kịp thời và hiệu quả hơn.

Ngược lại, nếu mỗi cơ quan quản lý một “kho dữ liệu” riêng biệt, việc khai thác thông tin sẽ bị chia cắt, nhiều dữ liệu phải thu thập lặp lại, trong khi người dân và doanh nghiệp phải nhiều lần cung cấp cùng một thông tin cho các cơ quan khác nhau. Chia sẻ dữ liệu vì vậy không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần giảm chi phí xã hội và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Đối với thống kê, chia sẻ và kết nối dữ liệu đang làm thay đổi phương thức sản xuất thông tin thống kê

Trong thống kê hiện đại, nhiều chỉ tiêu không còn được hình thành từ một nguồn thông tin duy nhất mà là kết quả của việc kết hợp dữ liệu điều tra thống kê, dữ liệu hành chính và các nguồn dữ liệu mới. Quá trình này giúp giảm trùng lặp trong thu thập thông tin, nâng cao chất lượng dữ liệu và giảm gánh nặng cung cấp thông tin cho người dân, doanh nghiệp.

Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định tăng cường khai thác dữ liệu hành chính, thúc đẩy kết nối và chia sẻ dữ liệu là một trong những định hướng quan trọng nhằm hiện đại hóa hoạt động thống kê. Trong tương lai, việc phối hợp chặt chẽ giữa ngành Thống kê với các bộ, ngành và địa phương sẽ từng bước hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu thống kê tập trung, tạo nền tảng cho phương thức sản xuất thông tin thống kê hiện đại dựa trên khai thác dữ liệu thay vì chủ yếu dựa vào thu thập thông tin theo cách truyền thống.

Chia sẻ dữ liệu là bước khởi đầu, còn dữ liệu mở là bước phát triển cao hơn của hệ sinh thái dữ liệu quốc gia

Khi dữ liệu đã được chuẩn hóa và kết nối hiệu quả giữa các cơ quan nhà nước, một phần dữ liệu phù hợp có thể tiếp tục được công bố theo các nguyên tắc của dữ liệu mở để phục vụ rộng rãi cho toàn xã hội. Dữ liệu mở không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch của hoạt động quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện để các nhà khoa học, doanh nghiệp, cơ quan báo chí, các tổ chức nghiên cứu và người dân khai thác thông tin, phát triển các sản phẩm, dịch vụ và giải pháp đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu.

Đối với ngành Thống kê, dữ liệu mở còn có ý nghĩa đặc biệt bởi thống kê chính thức là nguồn dữ liệu đã được chuẩn hóa theo hệ thống khái niệm, phân loại và phương pháp thống nhất. Chính đặc tính đó giúp dữ liệu thống kê có khả năng kết nối, so sánh và tái sử dụng cao hơn nhiều loại dữ liệu khác.

Cục Thống kê có điều kiện để trở thành lực lượng tiên phong trong phát triển dữ liệu mở của khu vực công

Với vai trò là cơ quan thống kê quốc gia, Cục Thống kê không chỉ sản xuất và công bố thống kê chính thức mà còn là đơn vị xây dựng các chuẩn mực thống kê, điều phối hệ thống chỉ tiêu và thúc đẩy kết nối dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước. Đây là những lợi thế quan trọng để từng bước hình thành hệ thống dữ liệu mở về thống kê theo thông lệ quốc tế.

Việc phát triển dữ liệu mở không chỉ mở rộng giá trị của thống kê chính thức mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu quốc gia, nơi dữ liệu được khai thác nhiều lần cho nhiều mục đích khác nhau, tạo ra những giá trị mới cho quản lý, nghiên cứu, giáo dục, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.

Chia sẻ, kết nối và mở dữ liệu chính là hành trình gia tăng giá trị của dữ liệu quốc gia

Trong thời đại số, lợi thế không còn thuộc về cơ quan sở hữu nhiều dữ liệu nhất mà thuộc về quốc gia biết khai thác hiệu quả nhất nguồn lực dữ liệu của mình. Chia sẻ dữ liệu giúp các cơ quan phối hợp tốt hơn; kết nối dữ liệu tạo ra những hiểu biết mới; còn dữ liệu mở mở rộng giá trị của dữ liệu đến toàn xã hội.

Đó cũng là hướng phát triển của thống kê hiện đại: chuyển từ quản lý thông tin sang quản trị dữ liệu; từ sản xuất số liệu sang cung cấp tri thức; từ phục vụ riêng hoạt động quản lý nhà nước sang đồng hành cùng sự phát triển của nền kinh tế số và xã hội số. Đây chính là một trong những nền tảng quan trọng để hiện thực hóa Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

                                  Tổ Truyền thông và Thư viện, Văn phòng Cục Thống kê