Xuất, nhập khẩu Việt Nam tám tháng năm 2026: Động lực tăng trưởng, xu hướng và triển vọng

Khái quát tình hình xuất, nhập khẩu tám tháng năm 2026

Hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong tám tháng năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao, trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Theo số liệu sơ bộ, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa tám tháng năm 2026 đạt 770,14 tỷ USD, là mức cao nhất của tám tháng các năm từ trước đến nay, tăng 28,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%; nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD, tăng tới 35,3%. Như vậy, tốc độ tăng của nhập khẩu cao hơn đáng kể so với xuất khẩu, làm cán cân thương mại nhập siêu 20,46 tỷ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 14,02 tỷ USD).

Hình 1. Xuất, nhập khẩu hàng hóa tám tháng năm 2026

Đáng chú ý, quy mô thương mại đã được mở rộng rất nhanh. Chỉ riêng trong tháng Tám, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt khoảng 109,7 tỷ USD, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu đạt 54,79 tỷ USD, trong khi nhập khẩu đạt 54,91 tỷ USD, dẫn đến cán cân thương mại tháng Tám nhập siêu 0,12 tỷ USD.

Diễn biến trên cho thấy năm 2026 đang hình thành một mặt bằng kim ngạch thương mại quốc tế mới của Việt Nam. Không chỉ tăng về lượng, các mặt hàng xuất, nhập khẩu còn được đa dạng hóa, nhất là ở nhóm hàng công nghiệp, điện tử, máy móc, nguyên liệu đầu vào và các sản phẩm có mức độ tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xuất khẩu hàng hóa

Trong tám tháng năm 2026, xuất khẩu hàng hóa đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực kinh tế trong nước đạt 74,47 tỷ USD, tăng 7,4%, chiếm 19,9% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 300,37 tỷ USD, tăng 26,9%, chiếm tới 80,1%.

Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục thể hiện rõ vai trò chủ đạo của nhóm hàng công nghiệp chế biến, đạt 337,99 tỷ USD, chiếm 90,2% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhóm hàng nông, lâm sản đạt 26,65 tỷ USD, chiếm 7,1%; nhóm hàng thủy sản đạt 8,0 tỷ USD, chiếm 2,1%; nhóm hàng nhiên liệu và khoáng sản đạt 2,2 tỷ USD, chỉ chiếm 0,6%.

Điều này cho thấy nền tảng xuất khẩu của Việt Nam ngày càng phụ thuộc vào các ngành chế biến và các chuỗi sản xuất có hàm lượng công nghệ cao hơn, thay vì dựa chủ yếu vào xuất khẩu nguyên liệu thô.

Trong tám tháng, có 33 mặt hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, chiếm 93,6% tổng kim ngạch xuất khẩu; trong đó 7 mặt hàng đạt trên 10 tỷ USD, chiếm 70%. Đáng chú ý, điện tử, máy tính và linh kiện tiếp tục là một trong những mặt hàng có đóng góp nổi bật nhất với kim ngạch đạt 101,06 tỷ USD, tăng 51,1%, cao hơn rất nhiều so với mức tăng chung của xuất khẩu. Với quy mô lớn và tăng trưởng cao,  nhóm hàng này được kỳ vọng  tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng  xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Bên cạnh đó, một số nhóm hàng tiếp tục ghi nhận mức tăng khá cao: Dây điện và cáp điện tăng 27,9%; rau quả tăng 27,7%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác tăng 26,4%; phương tiện vận tải và phụ tùng tăng 16,6%; đồ chơi, dụng cụ thể thao tăng 22,6%; sản phẩm nội thất từ chất liệu khác gỗ tăng 14,9%. Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu của một số nhóm hàng có tốc độ tăng rất cao như: Thức ăn gia súc và nguyên liệu tăng 62,9%; hóa chất tăng 57,6%; chất dẻo nguyên liệu tăng 52,9%; xăng dầu tăng 54,2%. Những con số này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu được hỗ trợ bởi nhiều nhóm hàng, không tập trung vào một số ngành truyền thống mà lan tỏa sang nhiều nhóm sản phẩm công nghiệp. Đây là những nhân tố bổ sung quan trọng cho tăng trưởng xuất khẩu những tháng cuối năm.

Nhập khẩu hàng hóa

Kim ngạch nhập khẩu tám tháng năm 2026 đạt 395,3 tỷ USD, tăng 35,3% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn 12,9 điểm phần trăm so với tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu. Trong đó, khu vực trong nước nhập khẩu 105,07 tỷ USD, tăng 23,7%; khu vực FDI nhập khẩu 290,23 tỷ USD, tăng tới 40,1%.

Điểm đáng chú ý là trong cơ cấu nhập khẩu, phần lớn hàng hóa nhập khẩu là tư liệu sản xuất. Trong 8 tháng năm nay, kim ngạch nhập khẩu nhóm tư liệu sản xuất đạt 372,04 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu; trong đó máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 57,6% và nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 36,5%. Hàng tiêu dùng chỉ chiếm 5,9%.

Do đó, kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh trong 8 tháng năm 2026 không nên được nhìn nhận đơn thuần là tín hiệu tiêu cực. Nhiều mặt hàng nhập khẩu quan trọng được sử dụng cho máy móc, thiết bị, nguyên, nhiên vật liệu, đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất, đầu tư và xuất khẩu trong giai đoạn tới. Đặc biệt, nhập khẩu điện tử, máy tính và linh kiện đạt tới 161,63 tỷ USD, tăng 68,3%; máy móc, thiết bị đạt 47,4 tỷ USD, tăng 22,1%. Những con số này cho thấy nhu cầu lớn đối với linh kiện, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất, đồng thời phản ánh vai trò quan trọng của các ngành sản xuất định hướng xuất khẩu.

 Những động lực chính của hoạt động xuất, nhập khẩu trong những tháng cuối năm

Về mặt hàng xuất, nhập khẩu

– Điện tử, máy tính và linh kiện là nhóm hàng có vai trò đặc biệt quan trọng. Trong tám tháng, cả xuất khẩu và nhập khẩu của mặt hàng này đều tăng mạnh cho thấy Việt Nam đang tiếp tục mở rộng vai trò trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu. Nếu đà tăng trưởng của nhóm hàng này được duy trì trong những tháng cuối năm, đây sẽ là một trong những nhân tố quan trọng để đưa tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu vượt mốc 1.200 tỷ USD.

Tuy nhiên, đây cũng là nhóm hàng có kim ngạch nhập khẩu tăng cao, tạo áp lực nhất định lên cán cân thương mại hàng hóa. Vì vậy hiệu quả cuối cùng đối với nền kinh tế phụ thuộc vào khả năng nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tăng hàm lượng giá trị gia tăng trong nước và mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

– Máy móc, thiết bị: Trong tám tháng, xuất khẩu máy móc, thiết bị đạt 47,29 tỷ USD, tăng 26,4%; nhập khẩu đạt 47,40 tỷ USD, tăng 22,1%.

Điều này phản ánh một xu hướng đáng chú ý: Việt Nam vừa tăng xuất khẩu sản phẩm máy móc, thiết bị, vừa tăng nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Đây là dấu hiệu của quá trình mở rộng năng lực công nghiệp và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

– Điện thoại và linh kiện: Kim ngạch xuất khẩu đạt 45,59 tỷ USD, tăng 19,4%. Dù tốc độ tăng không cao bằng nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện, nhưng vẫn là một trong những nhóm xuất khẩu có quy mô lớn nhất và tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì kim ngạch xuất khẩu tăng cao những tháng cuối năm.

– Nông sản, thực phẩm và thủy sản: Trong nhóm nông nghiệp xuất khẩu, thủy sản đạt 8,0 tỷ USD, tăng 11,8%; rau quả đạt 6,15 tỷ USD, tăng 27,7%; hạt điều đạt 3,37 tỷ USD, tăng 2,8%; hạt tiêu đạt 1,25 tỷ USD, tăng 10,4%. Mặc dù quy mô nhỏ hơn nhóm điện tử, nhưng các ngành này có ý nghĩa quan trọng trong đa dạng hóa nguồn tăng trưởng xuất khẩu và khai thác nhu cầu tại các thị trường lớn, tiếp tục là điểm tựa bổ sung cho tăng trưởng.

Về thị trường xuất, nhập khẩu

– Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất với 122,0 tỷ USD, tăng 23,2%. Đặc biệt, Việt Nam xuất siêu sang Hoa Kỳ tới 106,6 tỷ USD, tăng 22,7%. Đây là nguồn đóng góp quan trọng giúp bù đắp nhập siêu từ các thị trường châu Á. Với quy mô thị trường lớn và tốc độ tăng xuất khẩu trên 20%, Hoa Kỳ nhiều khả năng tiếp tục là một trong những thị trường có đóng góp quan trọng nhất tới tăng trưởng xuất khẩu Việt Nam trong những tháng cuối năm.

– Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 161,9 tỷ USD, tăng 37,3%; trong khi xuất khẩu đạt 54,2 tỷ USD, tăng 29,4%. Nhập siêu từ Trung Quốc khoảng 107,7 tỷ USD, tăng 41,7%. Điều này phản ánh thị trường Trung Quốc có vai trò quan trọng đối với sản xuất trong nước. Đồng thời, đây cũng là thị trường xuất khẩu lớn và có tốc độ tăng trưởng cao. Vì vậy, quan hệ thương mại với Trung Quốc vừa là động lực thương mại, mở rộng cơ hội cho hoạt động xuất nhập khẩu, vừa đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và nâng cao năng lực sản xuất trong nước nhằm cải thiện cán cân thương mại.

– Hàn Quốc và ASEAN: Nhập khẩu từ Hàn Quốc đạt 60,1 tỷ USD, tăng tới 54,1%, trong khi xuất khẩu đạt 22,3 tỷ USD. ASEAN cũng ghi nhận nhập khẩu 44,2 tỷ USD, tăng 26,4%, cao hơn xuất khẩu 30,7 tỷ USD. Các thị trường này tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cung ứng nguyên liệu đầu vào cho sản xuất của Việt Nam.

– EU và Nhật Bản: Việt Nam xuất siêu sang EU 31,4 tỷ USD, tăng 22,8%; xuất siêu sang Nhật Bản khoảng 2,4 tỷ USD, tăng 58,0%. Đây là các thị trường có ý nghĩa quan trọng đối với việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và giảm sự phụ thuộc quá lớn vào một số thị trường.

Xu hướng và triển vọng tăng trưởng xuất, nhập khẩu năm 2026

Xuất khẩu có triển vọng tiếp tục được hỗ trợ bởi: Điện tử, máy tính và linh kiện; Máy móc, thiết bị; Điện thoại và linh kiện; Phương tiện vận tải và phụ tùng; Đồ chơi, dụng cụ thể thao; Rau quả, thủy sản; Một số sản phẩm hóa chất, chất dẻo và công nghiệp chế biến. Đặc biệt, nhóm điện tử, máy tính và linh kiện với mức tăng 51,1% sẽ là một trong những nhân tố quan trọng quyết định khả năng duy trì tốc độ tăng xuất khẩu cao trong những tháng cuối năm.

Nhập khẩu có khả năng tiếp tục tăng nhanh hơn xuất khẩu, do: Nhu cầu máy móc, thiết bị; Linh kiện điện tử; Nguyên vật liệu; Năng lượng; Nguyên phụ liệu phục vụ các ngành xuất khẩu.

Sau tám tháng, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD. Để đạt mốc 1.200 tỷ USD, bình quân 4 tháng cuối năm cần đạt khoảng 107,5 tỷ USD/tháng. Trong khi đó, riêng tháng Tám năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đã đạt 109,7 tỷ USD. Như vậy, mức kim ngạch bình quân cần thiết trong 4 tháng cuối năm để đạt 1.200 tỷ USD thấp hơn mức thực hiện của riêng tháng Tám. Nói cách khác, nếu 4 tháng cuối năm duy trì được quy mô bình quân tương đương tháng Tám, tổng kim ngạch cả năm có thể đạt khoảng 1.210 tỷ USD.

Do đó, xét về quy mô kim ngạch đã đạt được, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt mốc 1.200 tỷ USD là có cơ sở và hoàn toàn có khả năng đạt được, nếu hoạt động xuất, nhập khẩu duy trì mặt bằng tăng trưởng như hiện tại trong các tháng cuối năm. Bên cạnh đó, kim ngạch xuất, nhập khẩu thường có xu hướng tăng trong những tháng cuối năm do nhu cầu sản xuất, tiêu dùng gia tăng, từ đó sẽ tạo thêm dư địa để tổng kim ngạch cả năm 2026 có thể đạt mốc 1.200 tỷ USD.

Từ các số liệu phân tích trên, có thể nhận định xuất, nhập khẩu Việt Nam trong 4 tháng cuối năm tiếp tục duy trì xu hướng tăng, nhưng cán cân thương mại nhiều khả năng vẫn nghiêng về nhập siêu.

Về tổng kim ngạch, mốc 1.200 tỷ USD có khả năng đạt được nếu tổng kim ngạch bình quân 4 tháng cuối năm đạt từ khoảng 107,5 tỷ USD/tháng. Đây là mức không quá cao so với thực tế tháng Tám là 109,7 tỷ USD. Do đó, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu năm 2026 có thể đạt hoặc vượt nhẹ mốc 1.200 tỷ USD.

Từ diễn biến tám tháng có thể rút ra một số nhận định:

Một là, hoạt động ngoại thương đang bước vào giai đoạn mở rộng về quy mô. Với 770,14 tỷ USD sau tám tháng, Việt Nam đã tiến rất gần đến một mặt bằng kim ngạch thương mại mới. Mục tiêu tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu năm 2026 đạt 1.200 tỷ USD có cơ sở rõ ràng.

Hai là, tăng trưởng xuất khẩu đang được dẫn dắt bởi công nghiệp chế biến, chế tạo, đặc biệt là điện tử và máy móc, thiết bị. Đây là tín hiệu tích cực đối với quá trình công nghiệp hóa và hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ba là, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu là vấn đề cần theo dõi, nhưng chưa nên đồng nhất nhập siêu với sự suy yếu của nền kinh tế. Với 94,1% hàng nhập khẩu là tư liệu sản xuất, một bộ phận lớn nhập khẩu đang phục vụ trực tiếp cho sản xuất và xuất khẩu.

Bốn là, điểm cần quan tâm nhất tập trung vào chất lượng của nhập siêu. Nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu để mở rộng năng lực sản xuất là cần thiết; nhưng nhập khẩu linh kiện với quy mô rất lớn trong khi giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế cho thấy yêu cầu cấp thiết phải phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Năm là, cán cân thương mại đang có sự phân hóa rõ giữa các thị trường. Cán cân thương mại thặng dư với Hoa Kỳ và EU đang bù đắp đáng kể cho nhập siêu từ Trung Quốc, Hàn Quốc và ASEAN. Đây là mô hình vừa tạo dư địa tăng trưởng, vừa đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường và nguồn cung.

Sáu là, để đạt mốc 1.200 tỷ USD gắn với phát triển thương mại theo hướng bền vững, trọng tâm chính sách không nên chỉ là tăng kim ngạch, mà phải nâng cao chất lượng tăng trưởng thương mại. Trong đó cần ưu tiên nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng giá trị gia tăng trong nước, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Kết luận

Tám tháng năm 2026 cho thấy hoạt động xuất, nhập khẩu của Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ cao và có khả năng thiết lập kỷ lục mới về quy mô kim ngạch. Sự gia tăng mạnh của nhập khẩu khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu, song phần lớn nhập khẩu là tư liệu sản xuất, nguyên vật liệu và máy móc, thiết bị.

Nhập siêu vì vậy vừa là thách thức về cân đối thương mại, vừa là biểu hiện của quá trình mở rộng sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế. Vấn đề cốt lõi trong thời gian tới không chỉ là kiểm soát nhập siêu, mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả sử dụng hàng nhập khẩu, dặc biệt là nguyên liệu, linh kiện, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất, qua đó tạo ra ngày càng nhiều giá trị gia tăng trong nước. Quy mô tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu có thể đạt 1.200 tỷ USD là khả thi nếu tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu được duy trì trong quý IV năm 2026.

Các động lực chủ yếu cho hoạt động ngoại thương cuối năm sẽ tiếp tục là điện tử, máy tính và linh kiện; máy móc, thiết bị; điện thoại và linh kiện; phương tiện vận tải và phụ tùng, cùng với một số nhóm nông sản, thủy sản và sản phẩm công nghiệp có tốc độ tăng cao. Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là động lực lớn nhất của xuất khẩu, trong khi Trung Quốc, Hàn Quốc và ASEAN tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cung ứng đầu vào cho nền sản xuất.

Nếu duy trì được đà tăng hiện tại, năm 2026 được kỳ vọng tiếp tục đánh dấu bước nhảy mới về quy mô thương mại của Việt Nam với khả năng tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu vượt mốc 1.200 tỷ USD. Tuy nhiên, bên cạnh mở rộng quy mô, yêu cầu quan trọng trong giai đoạn tiếp theo là nâng tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa, giảm phụ thuộc vào nguồn đầu vào nhập khẩu và chuyển từ mô hình “tăng kim ngạch” sang “tăng chất lượng và hiệu quả của thương mại”.