Bức tranh đăng ký doanh nghiệp tháng 01/2025

Trong tháng Một, tình hình thế giới tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; xung đột quân sự tại một số quốc gia tiếp tục leo thang; tăng trưởng kinh tế toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong nước, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2025, ngày 08/01/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội và dự toán ngân sách nhà nước; Nghị quyết số 02/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tình hình kinh tế – xã hội tháng 01 năm 2025 tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, tốt hơn cùng kỳ năm 2024; trong đó, tình hình đăng ký doanh nghiệp tháng đầu năm đã có nhiều điểm sáng khởi sắc tuy còn hiện hữu một số khó khăn.

Doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường

Tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong tháng 01/2025 đạt hơn 33,4 nghìn doanh nghiệp, tăng 15,0% so với cùng kỳ năm 2024 và tăng 77,5% so với tháng trước. Trong đó, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong tháng đạt gần 10,7 nghìn doanh nghiệp với tổng số vốn đăng ký là gần 94,1 nghìn tỷ đồng và tổng số lao động đăng ký hơn 81,5 nghìn lao động, giảm 30,3% về số doanh nghiệp, giảm 39,3% về vốn đăng ký và giảm 22,3% về số lao động so với cùng kỳ năm trước.

Quy mô vốn: Số vốn đăng ký tăng thêm của các doanh nghiệp đang hoạt động trong tháng 01/2025 tăng mạnh, đạt hơn 367,2 nghìn tỷ đồng, gấp 2,6 lần cùng kỳ năm 2024. Điều này phản ánh kỳ vọng tích cực vào sự phát triển của kinh tế Việt Nam và niềm tin của các doanh nghiệp đang hoạt động trên thị trường vào các chính sách điều hành kinh tế linh hoạt, chủ động của Chính phủ, trong đó có việc kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy phục hồi và phát triển sản xuất – kinh doanh. Mặc dù vậy, do trùng với thời điểm cuối năm âm lịch và Tết Nguyên đán Ất Tỵ nên các doanh nghiệp thành lập mới khá e dè trong việc bỏ vốn gia nhập thị trường. Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới chỉ đạt 8,8 tỷ đồng, giảm 13,0% so với cùng kỳ năm 2024, tuy nhiên vẫn thấp hơn cùng kỳ các năm trong giai đoạn 2017-2025[1].

Quy mô và lĩnh vực hoạt động: Phần lớn doanh nghiệp thành lập mới có quy mô nhỏ (dưới 10 tỷ đồng) với gần 10,0 nghìn doanh nghiệp (chiếm 93,6% và giảm 28,9% so với cùng kỳ năm 2024), chủ yếu thuộc khu vực dịch vụ với gần 8,0 nghìn doanh nghiệp, chiếm 75,1% tổng số doanh nghiệp thành lập mới, giảm 30,4%. Khu vực công nghiệp và xây dựng có 2,5 nghìn doanh nghiệp gia nhập thị trường, chiếm 23,9% tổng số doanh nghiệp thành lập mới, giảm 29,6%. Khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản có 113 doanh nghiệp, chiếm 1,0% tổng số doanh nghiệp thành lập mới, giảm 33,9%; trong đó, ngành Giáo dục và đào tạo có 814 doanh nghiệp thành lập mới, tăng mạnh77% so với cùng kỳ năm 2024.

Theo khu vực, các doanh nghiệp đăng ký thành lập mới tập trung chủ yếu ở vùng Đông Nam Bộ (3,8 nghìn doanh nghiệp, chiếm 36,1%) và vùng Đồng bằng sông Hồng (3,3 nghìn doanh nghiệp, chiếm 31,4%).

Số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động tháng 01/2025 đạt 22,8 nghìn doanh nghiệp, gấp gần 2,6 lần tháng trước và tăng 65,2% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, ở tất cả các ngành đều có số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động tăng so với cùng kỳ năm trước, cụ thể như sau: Cụ thể như sau: Nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản có 326 doanh nghiệp, tăng 50,9%; Khai khoáng 123 doanh nghiệp, tăng 48,2%; Công nghiệp chế biến, chế tạo gần 2,9 nghìn doanh nghiệp, tăng 58,6%; Sản xuất phân phối, điện, nước, gas với 380 doanh nghiệp, tăng 46,2%; Xây dựng gần 2,7 nghìn doanh nghiệp, tăng 46,4%; Bán buôn; bán lẻ; sửa chữa ô tô, xe máy gần 8,3 nghìn doanh nghiệp, tăng 94,0%; Vận tải kho bãi hơn 1,0 nghìn doanh nghiệp, tăng 49,4%; Dịch vụ lưu trú và ăn uống có 1,2 nghìn doanh nghiệp, tăng 55,9%; Thông tin và truyền thông 510 doanh nghiệp, tăng 43,7%; Tài chính, ngân hàng và bảo hiểm 219 doanh nghiệp, tăng 79,5%; Kinh doanh bất động sản có 974 doanh nghiệp, tăng 51,0%; Hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ gần 1,7 nghìn doanh nghiệp, tăng 48,7%; Giáo dục và đào tạo 565 doanh nghiệp, tăng 43,8%; Y tế và hoạt động trợ giúp xã hội có 118 doanh nghiệp, tăng 93,4%; Nghệ thuật, vui chơi và giải trí có 170 doanh nghiệp, tăng 31,8%; Hoạt động hành chính và dịch vụ hỗ trợ gần 1,2 nghìn doanh nghiệp, tăng 66,2%;  Hoạt động dịch vụ khác có 648 doanh nghiệp, tăng 51,4%.

Theo vùng kinh tế – xã hội, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động vùng Đồng bằng sông Hồng có 6,7 nghìn doanh nghiệp; vùng Trung du và miền núi phía Bắc gần 1,2 nghìn doanh nghiệp; vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung 3,4 nghìn doanh nghiệp; vùng Tây Nguyên 634 doanh nghiệp; vùng Đông Nam Bộ có 9,2 nghìn doanh nghiệp; vùng Đồng bằng sông Cửu Long có gần 1,7 nghìn doanh nghiệp.

Doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường

Trong tháng 01/2025 có hơn 58,3 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 8,1% so với cùng kỳ năm 2024; trong đó có 52,8 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (chiếm 90,5% tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 20,2%), 3,5 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể (chiếm 6,0%, giảm 55,2%) và 2,0 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể (chiếm 3,5% và giảm 8,3%). Các doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong tháng Một năm nay tập trung chủ yếu ở quy mô vốn nhỏ (dưới 10 tỷ đồng) với 52.423 doanh nghiệp (chiếm 89,9% tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường) và phần lớn có thời gian hoạt động ngắn (dưới 5 năm).

Cùng với những nguyên nhân khách quan về bối cảnh kinh tế thế giới và năng lực nội tại của doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường giảm trong khi số doanh nghiệp rút lui tăng cao là do tháng 01/2025 trùng với thời điểm Tết Nguyên đán Ất Tỵ. Đây là tình trạng có tính mùa vụ, nhiều doanh nghiệp không lựa chọn đăng ký thành lập vào thời điểm đầu năm tài chính và trước Tết Nguyên đán do đặc thù của hoạt động sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp lựa chọn thời điểm này để tạm ngừng hoạt động và tiến hành sắp xếp, tổ chức lại hoạt động hoặc chuyển đổi sang ngành nghề, lĩnh vực khác.

Ngoài ra, theo quy luật khách quan của nền kinh tế thị trường, bên cạnh các doanh nghiệp thành lập mới, luôn có một tỷ lệ doanh nghiệp giải thể, phá sản nhất định do tính cạnh tranh, sự đào thải, thanh lọc tất yếu trong thị trường. Tình trạng rút lui này cho thấy sự linh hoạt, nhạy bén của các doanh nghiệp, nhanh chóng thay đổi mô hình hoạt động để đáp ứng tốt hơn và ngày càng phù hợp với các yêu cầu mới của thị trường. Đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp phát triển những ý tưởng kinh doanh mới chất lượng hơn, nâng cao sức cạnh tranh và sự phát triển của thị trường. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng như hiện nay, Việt Nam có nền kinh tế mở, năng động, đang có nhiều triển vọng, khoa học công nghệ không ngừng phát triển thì sức ép đối với doanh nghiệp càng lớn, tính cạnh tranh, thanh lọc càng thể hiện rõ rệt.

Cùng với đó, môi trường kinh doanh hiện nay còn nhiều thách thức. Đó là những rào cản về ngành nghề, điều kiện kinh doanh đang cản trở hoạt động và làm tăng chi phí tuân thủ, làm giảm động lực đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp.

Như vậy, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong tháng Một năm nay tăng so với cùng kỳ năm trước là thể hiện sự vận động bình thường theo xu hướng chung của nền kinh tế. Tuy nhiên, đây cũng là tín hiệu cảnh báo cần tiếp tục nghiên cứu, có giải pháp căn cơ thúc đẩy phát triển doanh nghiệp nhanh, bền vững, hiệu quả. Tổng quan tình hình đăng ký doanh nghiệp cả nước trong tháng 01/2025 tuy còn một số khó khăn nhưng cũng có nhiều điểm sáng khởi sắc, là tiền đề quan trọng thúc đẩy phát triển nền kinh tế, tạo động lực mới, khí thế mới để thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh trong thời gian tới, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng và phát triển của cả năm 2025.

Giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, ổn định và phát triển sản xuất kinh doanh

Năm 2025 là năm có ý nghĩa quan trọng với nhiều dấu mốc đặc biệt trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, là năm đặc biệt quan trọng đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2021 – 2025. Đảng và Nhà nước ta xác định đây là năm tăng tốc, bứt phá và thể hiện tinh thần mạnh mẽ, quyết liệt, đột phá trên tinh thần đổi mới cả tư duy, cách nghĩ, cách làm và hành động, cả về tổ chức bộ máy đến nội dung nhiệm vụ, giải pháp cụ thể. Để tiếp tục hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, làm động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội đất nước, cần tập trung triển khai đồng bộ một số giải pháp như sau:

– Một là, tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế;

– Hai là, đẩy mạnh phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng; tiếp tục đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định, cam kết, liên kết thương mại mới, ký kết các FTA với các đối tác còn nhiều tiềm năng để đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng. Đổi mới và tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, thúc đẩy phát triển dịch vụ logistics, qua đó giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh;

– Ba là, hỗ trợ hiệu quả các doanh nghiệp thiếu vốn, giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm; hỗ trợ một số ngành có thể bị tác động do ảnh hưởng của kinh tế thế giới như: da giày, dệt may, sản xuất và chế biến gỗ…;

– Bốn là, đẩy nhanh tiến độ đầu tư công, ưu tiên kích cầu đầu tư công vào các dự án sắp hoàn thành, nhanh chóng đưa vào sử dụng các dự án có quy mô lớn, có tiềm năng góp phần trực tiếp duy trì và mở rộng năng lực sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp và nền kinh tế. Nhờ đó, kích thích các doanh nghiệp gia nhập thị trường nhiều hơn để phát triển sản xuất;

– Năm là, xây dựng cơ chế, chính sách ưu tiên các ngành, lĩnh vực mới, công nghệ cao như chíp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, internet vạn vật…;

– Sáu là, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và áp dụng các mô hình chuyển đổi xanh, kinh doanh bền vững: cắt giảm phát thải carbon, phát triển công nghệ sạch, chuyển dịch sang sử dụng năng lượng tái tạo, giao thông sạch, nông nghiệp bền vững./.

[1] Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới trong tháng Một các năm 2017-2025 lần lượt là: 10,0 tỷ đồng; 9,1 tỷ đồng; 15,0 tỷ đồng; 32,3 tỷ đồng; 15,4 tỷ đồng; 14,8 tỷ đồng; 9,1 tỷ đồng; 11,2 tỷ đồng; 8,8 tỷ đồng.