Báo cáo phân tích thực trạng nghèo đa chiều trẻ em Việt Nam giai đoạn 2002-2024

Năm 2024 theo số liệu thống kê, cả nước có 25,3 triệu trẻ em dưới 16 tuổi, chiếm một phần tư dân số cả nước. Đây là một bộ phận quan trọng của dân số, là nguồn nhân lực cho tương lai do vậy đầu tư cho trẻ em cũng chính là đầu tư cho tương lai của đất nước. Chính vì lý do này, năm 1990 Việt Nam đã tham gia phê chuẩn Công ước quyền trẻ em, chỉ 3 tháng sau khi Công ước quốc tế này được thông qua.

Để có những chính sách tốt trong chăm sóc và bảo vệ trẻ em cần phải căn cứ vào các nhu cầu của trẻ em và các khó khăn, thiếu hụt mà trẻ em gặp phải. Việc đo lường các thiếu hụt của trẻ em từ đó xác định nghèo đa chiều trẻ em đã được Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê) thực hiện từ năm 2008 căn cứ vào tiêu chuẩn của quốc tế. Năm 2021, chỉ tiêu “Tỷ lệ trẻ em nghèo đa chiều” đã được đưa vào Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia. Việc tính toán các thiếu hụt của trẻ em từ đó xác định “Tỷ lệ trẻ em nghèo đa chiều” đang dựa vào phương pháp luận của Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF), chưa có văn bản pháp lý nào của Việt Nam quy định chuẩn nghèo đa chiều trẻ em.

Để nghiên cứu, xây dựng phương pháp luận về nghèo đa chiều trẻ em và đánh giá thực trạng nghèo đa chiều trẻ em Việt Nam, Cục Thống kê biên soạn Báo cáo “Phân tích thực trạng nghèo đa chiều trẻ em Việt Nam giai đoạn 2002- 2024”. Báo cáo được thực hiện trong khuôn khổ nhiệm vụ “Nghiên cứu, xây dựng phương pháp luận về nghèo đa chiều trẻ em, ứng dụng tạo lập cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích và giám sát thực trạng nghèo đa chiều trẻ em Việt Nam” thuộc Chương trình Mục tiêu Quốc gia về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025. Báo cáo bao gồm 3 chương chính gồm:

Chương I. Phương pháp luận về nghèo đa chiều trẻ em: giới thiệu một số nghiên cứu quốc tế về trẻ em nghèo đa chiều trên thế giới và các báo cáo trong nước nghiên cứu vấn đề này từ đó rút ra bài học kinh nghiệm để thực hiện tính toán chỉ tiêu tỷ lệ trẻ em nghèo đa chiều giai đoạn 2002 – 2024.

Chương II. Thực trạng trẻ em Việt Nam thiếu hụt các chiều dịch vụ xã hội cơ bản: trình bày các chiều dịch vụ xã hội cơ bản được xác định làm tiêu chí đo lường nghèo đa chiều trẻ em, gồm các chiều giáo dục, y tế, nhà ở, nguồn nước hợp vệ sinh, hố xí hợp vệ sinh, dinh dưỡng, vui chơi giải trí và tiếp cận công nghệ thông tin truyền thông.

Chương III. Trẻ em nghèo đa chiều Việt Nam giai đoạn 2002 – 2024: trình bày kết quả tính toán về các tỷ lệ trẻ em thiếu hụt các chiều và trẻ em nghèo đa chiều, đối với mỗi giai đoạn việc xác định trẻ em thiếu hụt các ngưỡng dựa vào sự phát triển của xã hội và khả năng đáp ứng của nguồn số liệu.

Trên cơ sở các nội dung phân tích, báo cáo đưa ra các kiến nghị nhằm cải thiện phương pháp đo lường trẻ em nghèo đa chiều từ nguồn số liệu sẵn có của Cục Thống kê.

Cục Thống kê chân thành cảm ơn các chuyên gia từ Bộ/Ngành, cơ quan Liên Hợp Quốc đã tham vấn và hỗ trợ hoàn thành báo cáo về phương pháp luận cũng như các đánh giá về kết quả tính toán. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các tổ chức, cá nhân để hoàn thiện, phát triển các thống kê về trẻ em nói chung và trẻ em nghèo đa chiều nói riêng, góp phần đáp ứng được khoảng trống về số liệu thống kê trẻ em Việt Nam.