Hướng tới tương lai: Ngành Thống kê với tầm nhìn 2045

Mỗi thời kỳ phát triển của đất nước đều đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác thống kê. Nếu trong giai đoạn đầu của quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhiệm vụ trọng tâm là thu thập và phản ánh thực trạng kinh tế – xã hội, thì trong thời đại số ngày nay, yêu cầu đã vượt xa việc cung cấp những con số đơn thuần. Xã hội cần những thông tin ngày càng đầy đủ hơn, nhanh hơn, chính xác hơn và có khả năng hỗ trợ dự báo, hoạch định chính sách cũng như quản trị phát triển. Đó chính là lý do Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045 được ban hành, mở ra một chặng đường đổi mới toàn diện cho ngành Thống kê.

Nhìn lại hành trình phát triển của thống kê Việt Nam trong những năm qua có thể thấy rõ một xu hướng xuyên suốt: từ chỗ chủ yếu thực hiện các hoạt động điều tra và tổng hợp thông tin, ngành Thống kê đang từng bước chuyển mình để trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống dữ liệu quốc gia. Sự phát triển của khoa học công nghệ, chuyển đổi số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu hành chính và các nguồn dữ liệu mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất thông tin thống kê. Đây không chỉ là sự thay đổi về công nghệ mà còn là sự thay đổi về tư duy phát triển.

Trong bối cảnh đó, tầm nhìn đến năm 2045 không đơn thuần là một mốc thời gian. Đó là hình ảnh về một nền thống kê hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu quả, hoạt động trên nền tảng dữ liệu số, có khả năng đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thông tin của Đảng, Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Đó cũng là khát vọng xây dựng một hệ thống thống kê có trình độ tiên tiến trong khu vực, đủ năng lực đồng hành cùng quá trình phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Một trong những điểm nổi bật của tầm nhìn này là việc chuyển từ tư duy “sản xuất số liệu” sang tư duy “kiến tạo giá trị từ dữ liệu”. Trong tương lai, giá trị của ngành Thống kê không chỉ được đo bằng số lượng báo cáo hay số lượng chỉ tiêu được công bố mà còn được đo bằng khả năng cung cấp các bằng chứng tin cậy phục vụ quản lý, điều hành và phát triển. Khi dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng của quốc gia, vai trò của thống kê cũng ngày càng gắn chặt với chất lượng quản trị và năng lực cạnh tranh của đất nước.

Tầm nhìn đến năm 2045 cũng phản ánh yêu cầu xây dựng một hệ thống thông tin thống kê có khả năng phản ứng nhanh trước những biến động của nền kinh tế và xã hội. Trong một thế giới đầy biến động, nơi các xu hướng mới có thể xuất hiện và thay đổi chỉ trong thời gian ngắn, việc có được những thông tin đáng tin cậy và kịp thời trở thành lợi thế quan trọng đối với mọi quốc gia. Điều này đòi hỏi hệ thống thống kê không ngừng đổi mới, hiện đại hóa và nâng cao năng lực dự báo.

Bên cạnh công nghệ và dữ liệu, con người vẫn là yếu tố quyết định thành công của quá trình phát triển. Một nền thống kê hiện đại không thể được xây dựng chỉ bằng các hệ thống kỹ thuật tiên tiến. Điều làm nên giá trị của thống kê vẫn là đội ngũ những người làm công tác thống kê có bản lĩnh nghề nghiệp, tư duy đổi mới, năng lực chuyên môn cao và tinh thần trách nhiệm đối với từng con số được công bố. Chính con người là yếu tố bảo đảm cho tính khách quan, trung thực và độ tin cậy của thông tin thống kê.

Tầm nhìn đến năm 2045 cũng gắn liền với yêu cầu mở rộng hợp tác quốc tế và từng bước hội nhập sâu hơn với các chuẩn mực thống kê tiên tiến của thế giới. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chất lượng thống kê không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn góp phần khẳng định vị thế và uy tín của quốc gia trên trường quốc tế. Một nền thống kê hiện đại sẽ giúp Việt Nam tham gia hiệu quả hơn vào các tiến trình hợp tác, phát triển và hội nhập toàn cầu.

Điều đặc biệt quan trọng là tầm nhìn này không phải là câu chuyện của riêng ngành Thống kê. Mỗi bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân đều là một phần của quá trình hình thành hệ sinh thái dữ liệu quốc gia. Chất lượng thống kê không chỉ phụ thuộc vào cơ quan thống kê mà còn phụ thuộc vào chất lượng của các nguồn thông tin được tạo ra trong toàn xã hội. Vì vậy, xây dựng nền thống kê hiện đại cũng chính là quá trình xây dựng văn hóa dữ liệu trong quản lý, sản xuất và đời sống.

Trong thế kỷ XXI, những quốc gia phát triển không chỉ là những quốc gia có nguồn lực lớn mà còn là những quốc gia biết sử dụng dữ liệu để tạo ra lợi thế phát triển. Tương lai không được xây dựng bằng dự đoán, mà được xây dựng bằng dữ liệu. Những quyết sách đúng đắn của hôm nay, những chiến lược phát triển dài hạn của ngày mai và những thành tựu của đất nước trong tương lai đều cần được đặt trên nền tảng thông tin đáng tin cậy.

Một nền thống kê mạnh không chỉ phản ánh sự phát triển mà còn góp phần tạo nên sự phát triển. Đó chính là ý nghĩa sâu xa của Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045. Và đó cũng là khát vọng của ngành Thống kê trên hành trình đồng hành cùng đất nước hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI.

Tổ Truyền thông và Thư viện, Văn phòng Cục Thống kê