Chuyển đổi số: Cầu nối quan trọng giữa hai cấp chính quyền địa phương

Tại Nghị quyết số 57-NQ/TW Bộ Chính trị, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt ở vị trí trung tâm, không chỉ là động lực tăng trưởng mà còn là yếu tố quyết định năng lực điều hành, quản trị xã hội trong bối cảnh chuyển đổi sâu sắc của thời đại số. Chuyển đổi số không chỉ là công cụ, mà là nền tảng kiến tạo mô hình chính quyền mới – minh bạch, linh hoạt, gần dân và vì dân.

Kể từ ngày 01/7/2025, 34 tỉnh, thành phố trong cả nước bắt đầu triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (gồm cấp tỉnh và cấp xã). Phát biểu tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số ngày 02/7/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Chuyển đổi số chính là hệ thần kinh Trung ương, là cầu nối “sống còn” giữa tỉnh và xã; là bộ não dữ liệu để tổng hợp, phân tích, cảnh báo sớm tình hình, không để xảy ra vùng trũng thông tin”.

Mới đây Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 111/CĐ-TTg ngày 17/7/2025 yêu cầu các bộ ngành, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện thủ tục hành chính, chuyển đổi số giai đoạn đầu vận hành mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp.

Thủ tướng cũng đã nhiều lần nêu rõ, điều quan trọng nhất là chuyển trạng thái từ hành chính quản lý, thụ động chờ người dân, doanh nghiệp tới để giải quyết công việc, sang hành chính kiến tạo phát triển và phục vụ người dân, doanh nghiệp, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể, gần dân, sát dân, tận tụy phục vụ nhân dân.

Để thực hiện những chỉ đạo trên, nhất là việc ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào thực tế xây dựng và vận hành mô hình chính quyền mới ra sao; kinh nghiệm từ các địa phương trong ứng dụng chuyển đổi số vào công tác quản trị và phục vụ người dân như thế nào; yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực số, cũng như những thách thức trong bảo mật và an toàn thông tin trên môi trường số đang đặt ra ra sao…

Từ ngày 01/7/2025, 34 tỉnh, thành phố, trong đó có 23 tỉnh, thành phố sau sắp xếp, và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã trong trong cả nước đã bước vào mô hình mới – mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ chính quyền địa phương – Bộ Nội vụ cho biết, thực tiễn triển khai của các địa phương và qua nắm bắt tình hình của Bộ Nội vụ, Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo của Chính phủ trong tổ chức vận hành chính quyền địa phương 02 cấp, cho thấy, sau 01 tháng đi vào vận hành, bước đầu đã có những kết quả rất tích cực. Điều này cho thấy chủ trương rất đúng đắn của Đảng, Nhà nước trong tổ chức mô hình chính quyền địa phương mới.

Đến nay nhờ sự quan tâm chỉ đạo rất sát sao của cấp ủy, chính quyền địa phương, bước đầu bộ máy vận hành tương đối trơn tru, hiệu quả, liên thông, thông suốt, quan trọng nhất là không làm gián đoạn quá trình triển khai chuyển tiếp mô hình chính quyền địa phương 03 cấp sang chính quyền địa phương 02 cấp.

Cấp xã cũng đã quan tâm hoàn thiện đồng bộ, tổ chức hệ thống chính trị, đặc biệt là chính quyền địa phương cấp xã theo mô hình mới. UBND của 3.321 đơn vị cấp xã trên cả nước đã hoàn thiện tổ chức bộ máy, thành lập các cơ quan chuyên môn, trong đó đặc biệt là Trung tâm Phục vụ hành chính công – nơi giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp ngay từ cơ sở.

Công tác giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, tổ chức và doanh nghiệp ở địa bàn cơ sở trên cả nước tương đối đồng bộ, có hiệu quả, không gián đoạn công việc. Hầu hết các địa phương trên cả nước, đặc biệt ở cấp xã, đã đưa vào vận hành hệ thống giải quyết dịch vụ công có kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia, tạo thuận lợi cho việc kết nối, giải quyết các thủ tục hành chính, các yêu cầu của người dân, doanh nghiệp.

Đến thời điểm này, số lượng hồ sơ giải quyết trực tuyến trên môi trường điện tử ở nhiều địa phương là khá lớn và đáp ứng được yêu cầu thực tiễn đặt ra với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp cũng như yêu cầu của người dân.

Chia sẻ về những giải pháp cụ thể để hỗ trợ địa phương ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Phạm Đức Long cho biết, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về thúc đẩy chuyển đổi số, tạo nền tảng vững chắc cho vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Bộ KH&CN nhận thức rất rõ, nền tảng số là một yếu tố vô cùng quan trọng để bảo đảm việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân cũng như điều hành của chính quyền khi chúng ta sáp nhập các tỉnh cũng như kết thúc một cấp chính quyền, chỉ còn hai cấp.

Do vậy, ngày 07/4/2025, Bộ KH&CN đã có hướng dẫn tới 63 tỉnh thành phố về các quy trình thủ tục, các bước để nâng cấp các hệ thống thông tin, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân cũng như các hệ thống thông tin chỉ đạo điều hành trên tinh thần chỉ đạo sắp xếp tinh gọn bộ máy của Chính phủ.

Ngày 19/6, Ban Chỉ đạo Trung ương về Nghị quyết 57 có Kế hoạch 02 về thúc đẩy chuyển đổi số, liên thông đồng bộ, nhanh, hiệu quả, đáp ứng sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Khi đó, Bộ KH&CN đã tổ chức tham mưu cho Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng tổ chức 5 cuộc họp trực tuyến với tất cả các bộ, ngành, địa phương để triển khai kế hoạch này đến ngày 30/6.

Do vậy, các bộ, ngành đã khẩn trương tập trung triển khai thủ tục hành chính và công khai trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Sau đó, chúng tôi chỉ đạo các doanh nghiệp công nghệ số phối hợp cùng các địa phương thực triển khai quy trình nội bộ và cấu hình các thủ tục hành chính trên các hệ thống thông tin của các ban, tỉnh, địa phương.

Hiện nay, chúng ta có hơn 12.000 cán bộ của các doanh nghiệp công nghệ số tham gia đồng hành với 3.219 xã để triển khai chuyển đổi trong quá trình sáp nhập. Bên cạnh đó, còn có lực lượng công an, quân đội và sinh viên tình nguyện cũng đã vào cuộc.

Quyết tâm của hệ thống chính trị thông qua Nghị quyết 57 đã thể hiện mong muốn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong việc thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số để tạo động lực cho sự phát triển.

Vừa qua, trong kỳ họp thứ 9 của Quốc hội, chúng ta đã thông qua rất nhiều luật. Trong đó riêng lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo có 5 luật. Đặc biệt trong đó chúng tôi thấy, sandbox được đề cập trong Luật Thủ đô và tiếp tục được cụ thể hóa trong Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhấn mạnh, giao thẩm quyền cho các bộ ngành địa phương được quyết sandbox này.

Trong thời gian tới, việc sửa đổi, bổ sung 4 luật: Luật Chuyển đổi số, Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi), Luật Công nghệ cao (sửa đổi) và Luật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi); sửa đổi Nghị định số 82/2024/NĐ-CP quy định quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, bảo đảm thủ tục đầu tư nhanh chóng, thuận tiện; đề xuất cơ chế khuyến khích thành lập các doanh nghiệp khởi nghiệp triển khai các sản phẩm nghiên cứu trong các viện nghiên cứu, trường đại học; triển khai Chiến lược thu hút nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn 2050, hoàn thành trong tháng 9/2025… sẽ góp phần tạo hành lang pháp lý về chuyển đổi số.

Chính quyền hai cấp không chỉ là tổ chức lại bộ máy mà là cơ hội để tái thiết cách thức vận hành, để phục vụ người dân tốt hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn với chuyển đổi số là chìa khóa trung tâm.

Từ ngày 1/7 khi chúng ta chuyển đổi mô hình chính quyền hai cấp, cơ bản việc cung cấp dịch vụ công, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân cũng như các hoạt động điều hành của chính quyền các cấp và các hội nghị truyền hình từ Trung ương đến địa phương vận hành trơn tru, đáp ứng được các yêu cầu cơ bản đặt ra cho việc sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền hai cấp./.

Tùng Linh

Nguồn: https://www.mof.gov.vn/