Chất lượng dữ liệu – yếu tố cốt lõi của niềm tin xã hội

Niềm tin là một trong những nguồn lực quan trọng nhất đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Người dân cần niềm tin để đồng hành với các chính sách phát triển; doanh nghiệp cần niềm tin để đầu tư và mở rộng sản xuất, kinh doanh; các tổ chức quốc tế và nhà đầu tư cần niềm tin để đánh giá môi trường phát triển của một quốc gia. Trong nền kinh tế hiện đại, niềm tin không chỉ được hình thành từ các cam kết hay tuyên bố mà còn được xây dựng trên cơ sở những thông tin đáng tin cậy. Trong đó, dữ liệu và thông tin thống kê giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Ngành Thống kê triển khai nhiều hội thảo chuyên đề để nâng cao chất lượng số liệu thống kê

Mỗi ngày, hàng triệu quyết định được đưa ra dựa trên thông tin. Cơ quan quản lý sử dụng số liệu để xây dựng chính sách; doanh nghiệp sử dụng dữ liệu để phân tích thị trường; người dân sử dụng thông tin để đưa ra các lựa chọn trong học tập, việc làm, đầu tư và đời sống. Giá trị của những quyết định đó phụ thuộc rất lớn vào chất lượng của dữ liệu được sử dụng. Khi dữ liệu phản ánh đúng thực tế, các quyết định có cơ sở để chính xác hơn. Ngược lại, dữ liệu thiếu chính xác hoặc không đầy đủ có thể dẫn đến những đánh giá sai lệch và làm giảm hiệu quả của quá trình ra quyết định.

Trong lĩnh vực quản lý nhà nước, chất lượng dữ liệu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một chính sách chỉ có thể phù hợp khi được xây dựng trên cơ sở nhận diện đúng thực trạng. Muốn nhận diện đúng thực trạng phải có hệ thống thông tin phản ánh khách quan tình hình kinh tế – xã hội. Điều đó lý giải vì sao nhiều quốc gia trên thế giới coi dữ liệu là nền tảng của quản trị hiện đại và đầu tư mạnh mẽ cho việc nâng cao chất lượng thông tin phục vụ quản lý.

Đối với hoạt động thống kê, chất lượng dữ liệu không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là yếu tố quyết định uy tín của hệ thống thống kê quốc gia. Giá trị của thông tin thống kê không nằm ở số lượng báo cáo được công bố mà nằm ở mức độ tin cậy của các số liệu đó. Một hệ thống thống kê chỉ thực sự phát huy vai trò khi các thông tin được công bố có khả năng phản ánh đúng thực trạng, được xã hội tin tưởng và được sử dụng rộng rãi trong quá trình hoạch định chính sách cũng như các hoạt động kinh tế – xã hội.

Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định rõ yêu cầu nâng cao chất lượng thông tin thống kê, bảo đảm cung cấp thông tin trung thực, khách quan, chính xác, đầy đủ, kịp thời và minh bạch. Đây không chỉ là mục tiêu phát triển của ngành Thống kê mà còn là điều kiện quan trọng để tăng cường niềm tin của xã hội đối với các thông tin chính thức được công bố.

Trong thời đại số, khối lượng dữ liệu được tạo ra ngày càng lớn và đa dạng. Bên cạnh những cơ hội mới cho hoạt động thống kê và quản lý, điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc bảo đảm chất lượng dữ liệu. Một hệ thống dữ liệu hiện đại không chỉ cần được mở rộng về quy mô mà còn phải bảo đảm tính chính xác, tính nhất quán và khả năng kiểm chứng. Nếu dữ liệu không bảo đảm chất lượng, việc ứng dụng công nghệ hiện đại hay xây dựng các nền tảng số cũng khó tạo ra giá trị thực chất.

Chất lượng dữ liệu còn có tác động trực tiếp đến mức độ minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý. Khi thông tin được công bố rõ ràng, có căn cứ và phản ánh đúng thực trạng, người dân và doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận thông tin chính xác hơn, từ đó nâng cao niềm tin đối với hoạt động quản lý nhà nước. Đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần xây dựng môi trường phát triển ổn định, minh bạch và bền vững.

Một điểm đáng chú ý là niềm tin xã hội được xây dựng trong thời gian dài nhưng có thể bị ảnh hưởng nếu chất lượng thông tin không được bảo đảm. Vì vậy, nâng cao chất lượng dữ liệu không phải là nhiệm vụ mang tính ngắn hạn mà là quá trình liên tục đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ hệ thống tạo lập, chia sẻ và sử dụng dữ liệu. Mỗi khâu từ thu thập, xử lý, tổng hợp, phân tích đến phổ biến thông tin đều có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu.

Trong quá trình thực hiện Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam, việc hiện đại hóa hoạt động thống kê luôn gắn liền với mục tiêu nâng cao chất lượng dữ liệu. Công nghệ mới có thể giúp dữ liệu được thu thập nhanh hơn, xử lý hiệu quả hơn và phổ biến rộng rãi hơn, nhưng công nghệ không thể thay thế yêu cầu về tính chính xác và độ tin cậy của thông tin. Chính vì vậy, chất lượng dữ liệu tiếp tục là nền tảng của mọi nỗ lực đổi mới và hiện đại hóa thống kê trong thời gian tới.

Một xã hội muốn phát triển dựa trên dữ liệu trước hết phải xây dựng được niềm tin đối với dữ liệu. Muốn có niềm tin phải có thông tin đáng tin cậy. Vì vậy, nâng cao chất lượng dữ liệu không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của ngành Thống kê mà còn là yêu cầu chung của quá trình xây dựng nền quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Suy cho cùng, chất lượng dữ liệu chính là nền tảng tạo nên niềm tin xã hội, và niềm tin xã hội lại là một trong những động lực quan trọng nhất của sự phát triển bền vững.

                                     Tổ Truyền thông và Thư viện, Văn phòng Cục Thống kê