Kết nối dữ liệu để giảm gánh nặng cung cấp thông tin cho người dân và doanh nghiệp

Mỗi năm, hàng triệu người dân và doanh nghiệp tham gia cung cấp thông tin cho các cơ quan nhà nước thông qua các cuộc điều tra, chế độ báo cáo và các thủ tục hành chính. Phần lớn những thông tin này đều cần thiết cho công tác quản lý, hoạch định chính sách và xây dựng các chương trình phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy không ít trường hợp cùng một loại thông tin phải được khai báo nhiều lần cho nhiều cơ quan khác nhau, theo nhiều biểu mẫu khác nhau. Điều đó không chỉ làm tăng chi phí thực hiện mà còn tạo thêm áp lực đối với người cung cấp thông tin.

Khi nền kinh tế ngày càng phát triển và số lượng dữ liệu ngày càng lớn, cách tiếp cận dựa hoàn toàn vào việc yêu cầu người dân và doanh nghiệp liên tục cung cấp thông tin đang bộc lộ những hạn chế nhất định. Một nền quản trị hiện đại không thể vận hành hiệu quả nếu các chủ thể trong xã hội phải dành quá nhiều thời gian cho việc khai báo và cung cấp lại những thông tin đã tồn tại trong hệ thống. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia trên thế giới đang đẩy mạnh kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước nhằm giảm thiểu sự trùng lặp trong thu thập thông tin.

Kết nối dữ liệu không đơn thuần là việc xây dựng các hệ thống công nghệ có khả năng trao đổi thông tin với nhau. Điều quan trọng hơn là tạo ra khả năng sử dụng lại những dữ liệu đã được thu thập hợp pháp, chính xác và có chất lượng. Khi một thông tin đã tồn tại trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước, việc khai thác và sử dụng lại thông tin đó sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc yêu cầu người dân hoặc doanh nghiệp tiếp tục kê khai thêm một lần nữa.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, lợi ích của kết nối dữ liệu là rất rõ ràng. Doanh nghiệp có thể giảm thời gian thực hiện các thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và tập trung nhiều hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc hạn chế các yêu cầu cung cấp thông tin trùng lặp cũng góp phần nâng cao tính minh bạch và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Đây là một trong những yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Người dân cũng là đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ quá trình kết nối dữ liệu. Khi các hệ thống thông tin được liên thông hiệu quả, nhiều thủ tục hành chính có thể được đơn giản hóa, giảm giấy tờ và giảm thời gian thực hiện. Thay vì phải nhiều lần chứng minh hoặc cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống, người dân có thể tiếp cận các dịch vụ công thuận tiện và nhanh chóng hơn. Đây chính là một trong những biểu hiện cụ thể của quá trình chuyển đổi từ quản lý hành chính sang phục vụ người dân.

Đối với hoạt động thống kê, kết nối dữ liệu mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả thu thập và sản xuất thông tin. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các cuộc điều tra truyền thống, ngành Thống kê có thể từng bước khai thác các nguồn dữ liệu sẵn có để bổ sung hoặc thay thế một phần thông tin cần thu thập. Cách tiếp cận này giúp giảm khối lượng điều tra, tiết kiệm nguồn lực xã hội và đồng thời nâng cao khả năng cập nhật thông tin.

Một trong những mục tiêu quan trọng của thống kê hiện đại là giảm gánh nặng cung cấp thông tin cho đối tượng điều tra nhưng vẫn bảo đảm chất lượng dữ liệu đầu vào. Muốn thực hiện được điều đó, việc tăng cường kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu hiện có là yêu cầu tất yếu. Đây không chỉ là giải pháp về mặt kỹ thuật mà còn là sự thay đổi trong tư duy quản lý và tổ chức hoạt động thống kê.

Dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi người dân và doanh nghiệp không phải cung cấp đi cung cấp lại cùng một thông tin. Một hệ thống thông tin hiện đại phải hướng tới việc dữ liệu được thu thập một lần nhưng có thể được sử dụng nhiều lần cho các mục đích hợp pháp khác nhau. Đây là xu hướng đang được nhiều quốc gia thúc đẩy nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và giảm chi phí xã hội.

Mục tiêu cuối cùng của kết nối dữ liệu không phải là kết nối các hệ thống, mà là phục vụ con người tốt hơn. Khi dữ liệu được chia sẻ và khai thác hiệu quả, người dân sẽ được phục vụ thuận tiện hơn, doanh nghiệp có thêm điều kiện để phát triển và các cơ quan nhà nước có cơ sở thông tin đầy đủ hơn cho công tác quản lý. Đó cũng chính là một trong những hướng đi quan trọng của nền thống kê hiện đại trong tiến trình xây dựng Chính phủ số và phát triển kinh tế số tại Việt Nam.

                                  Tổ Truyền thông và Thư viện, Văn phòng Cục Thống kê