Sau gần 5 năm triển khai, Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn đến năm 2045 đã đi qua một nửa chặng đường với nhiều kết quả quan trọng. Từ hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức sản xuất thông tin, chuẩn hóa hoạt động nghiệp vụ đến chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng nền tảng dữ liệu, những chuyển biến đạt được cho thấy Chiến lược đang từng bước đi vào thực tiễn. Đồng thời, kết quả sơ kết giữa kỳ cũng chỉ rõ những phần việc cần tiếp tục tập trung để tạo chuyển biến mạnh hơn trong giai đoạn 2026-2030.

Từ định hướng chiến lược đến một chương trình hành động toàn hệ thống

Được phê duyệt tại Quyết định số 2014/QĐ-TTg ngày 01/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ, Chiến lược đặt mục tiêu hiện đại hóa Thống kê Việt Nam theo hướng đổi mới sáng tạo, phát triển nhanh và vững chắc; hình thành hệ thống thông tin thống kê quốc gia tập trung, thống nhất, thông suốt, chất lượng và hiệu quả; đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thông tin phục vụ quản lý, điều hành và phát triển đất nước.

Để chuyển những định hướng đó thành hành động cụ thể, việc triển khai Chiến lược được tổ chức đồng bộ từ trung ương đến các bộ, ngành và địa phương. Kế hoạch thực hiện Chiến lược đã cụ thể hóa 09 nhóm nhiệm vụ, giải pháp thành 284 hoạt động phải thực hiện, không kể các hoạt động theo dõi, đánh giá.

Đến thời điểm sơ kết, 83 hoạt động đã hoàn thành, chiếm 29,2%; 181 hoạt động đang thực hiện, chiếm 63,7%; 20 hoạt động chưa hoàn thành/chưa thực hiện, chiếm 7,1%. Các hoạt động đang thực hiện chủ yếu là những nhiệm vụ được triển khai định kỳ hằng năm; các hoạt động chưa hoàn thành/chưa thực hiện chủ yếu là những hoạt động chưa đến kỳ thực hiện.

Nhìn rộng hơn, 284 hoạt động cho thấy quy mô của quá trình hiện đại hóa thống kê không giới hạn ở một lĩnh vực hay một khâu nghiệp vụ. Chiến lược tác động đến toàn bộ hệ thống, từ thể chế, phương pháp luận, tiêu chuẩn thống kê, thu thập và xử lý thông tin đến quản trị dữ liệu, chuyển đổi số, phổ biến thông tin, hợp tác quốc tế, tổ chức bộ máy và phát triển nguồn nhân lực.

Đáng chú ý, trong 10 mục tiêu cụ thể đặt ra đến năm 2025, có 05 mục tiêu đã đạt hoặc vượt mục tiêu đề ra. Đối với các mục tiêu còn lại, kết quả đánh giá cho thấy một số mục tiêu chưa đạt, riêng mục tiêu về tư liệu hóa và chuyển đổi số chưa đủ thông tin để đánh giá. Đây vừa là kết quả ghi nhận những bước tiến sau nửa chặng đường, vừa là căn cứ để xác định rõ hơn các nội dung cần ưu tiên trong giai đoạn 2026-2030.

Những nền tảng của hệ thống thống kê hiện đại từng bước được hình thành

Nếu tiến độ thực hiện cho thấy mức độ triển khai Chiến lược, thì những thay đổi trong nền tảng hoạt động lại phản ánh chiều sâu của quá trình chuyển đổi.

Giai đoạn 2021-2025, hệ thống pháp luật về thống kê tiếp tục được hoàn thiện với việc sửa đổi, bổ sung Luật Thống kê và ban hành hơn 50 văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thống kê. Đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện hành lang pháp lý, thống nhất hoạt động thống kê và đáp ứng những yêu cầu mới đặt ra đối với hệ thống thống kê quốc gia.

Cùng với hoàn thiện thể chế, phương pháp luận, tiêu chuẩn và quy trình sản xuất thông tin thống kê tiếp tục được chuẩn hóa. Việc áp dụng thống nhất các phân loại thống kê dùng chung, hệ thống chỉ tiêu, chế độ báo cáo và chương trình điều tra góp phần tạo sự đồng bộ giữa hệ thống thống kê tập trung với thống kê bộ, ngành và địa phương.

Một chuyển biến rõ nét khác là phương thức sản xuất thông tin thống kê đang thay đổi theo hướng ngày càng dựa nhiều hơn vào công nghệ và dữ liệu. Ứng dụng công nghệ trong điều tra được mở rộng; dữ liệu hành chính và các nguồn dữ liệu sẵn có từng bước được khai thác nhiều hơn; công tác xử lý, tổng hợp và quản trị dữ liệu được đẩy mạnh trên môi trường số.

Những thay đổi này có ý nghĩa vượt ra ngoài việc thay thế một công cụ hay một phương thức thu thập thông tin. Khi các nguồn dữ liệu được kết nối tốt hơn, quy trình được số hóa sâu hơn và công nghệ được ứng dụng rộng hơn, mô hình sản xuất thông tin thống kê cũng từng bước chuyển từ cách thức truyền thống sang phương thức hiện đại, tích hợp và dựa trên nhiều nguồn dữ liệu.

Từ chuyển đổi số đến hình thành nền tảng dữ liệu thống kê quốc gia

Một trong những hướng chuyển đổi có ý nghĩa lâu dài là xây dựng hạ tầng dữ liệu phục vụ kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin thống kê.

Giai đoạn 2021-2025 đã hoàn thành đánh giá hiện trạng cơ sở dữ liệu thống kê, xây dựng nền tảng kiến trúc dữ liệu thống kê quốc gia; đồng thời hoàn thành kết nối, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm dữ liệu quốc gia thông qua 28 API và 34 biểu số liệu kinh tế – xã hội.

Ý nghĩa của kết quả này không chỉ nằm ở số lượng kết nối đã thiết lập. Quan trọng hơn, đó là bước chuẩn bị cho một phương thức vận hành mới, trong đó dữ liệu thống kê có khả năng kết nối và trao đổi với các hệ thống dữ liệu khác thay vì tồn tại trong những hệ thống riêng biệt.

Cùng với đó, các dự án trọng điểm về tư liệu hóa và chuyển đổi số tiếp tục được triển khai, trong đó có xây dựng và vận hành kho dữ liệu đặc tả thống kê, hệ thống kho dữ liệu thống kê vi mô. Nhiều bộ, ngành cũng từng bước hình thành cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tạo thêm điều kiện cho kết nối, tích hợp và khai thác dữ liệu phục vụ hoạt động thống kê.

Từ những nền tảng đang được xây dựng, mục tiêu hình thành hệ sinh thái dữ liệu thống kê quốc gia tập trung, tích hợp và liên thông ngày càng trở nên rõ nét hơn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để trong tương lai, hoạt động thống kê có thể khai thác hiệu quả hơn dữ liệu hành chính, dữ liệu lớn và các nguồn dữ liệu mới, từng bước giảm phụ thuộc vào phương thức thu thập truyền thống.

Kết quả tạo nền tảng, những khoảng cách đặt ra yêu cầu tăng tốc

Sơ kết giữa kỳ cũng cho thấy hiện đại hóa thống kê là một quá trình dài hạn. Bên cạnh những kết quả đã đạt được, một số mục tiêu vẫn còn khoảng cách và cần tiếp tục tập trung trong chặng đường còn lại.

Việc thực hiện Hệ thống tài khoản quốc gia 2008 (SNA 2008) là một ví dụ. Đến năm 2025, Việt Nam đang ở giai đoạn đầu của mức 3/6, chưa đạt mục tiêu mức 4/6. Đây là nội dung cần tiếp tục được triển khai nhằm nâng cao mức độ đầy đủ, đồng bộ của hệ thống tài khoản quốc gia và từng bước tiếp cận các chuẩn mực thống kê quốc tế.

Tư liệu hóa và chuyển đổi số hoạt động thống kê đã được thúc đẩy, song đến năm 2025 chưa có đủ cơ sở để xác định chính xác tỷ lệ các hoạt động thống kê được tư liệu hóa và chuyển đổi số theo mục tiêu của Chiến lược do chưa có quy định, hướng dẫn thống nhất về phạm vi, tiêu chí và phương pháp đo lường.

Nguồn nhân lực cũng là một trong những nội dung cần tiếp tục được quan tâm. Hệ thống thống kê tập trung đã đạt mục tiêu về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ thống kê của đội ngũ làm công tác thống kê, trong khi năng lực thống kê tại các bộ, ngành và địa phương vẫn cần được tiếp tục nâng cao để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của một hệ thống thống kê vận hành trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số.

Nhìn nhận đầy đủ cả kết quả và những mục tiêu còn khoảng cách là điều cần thiết đối với một cuộc sơ kết giữa kỳ. Bởi giá trị của đánh giá không chỉ nằm ở việc xác nhận những gì đã hoàn thành, mà quan trọng hơn là giúp nhận diện những khâu cần ưu tiên, những điểm nghẽn cần tháo gỡ và nguồn lực cần tập trung cho chặng đường tiếp theo.

Tạo đà cho chặng đường đến năm 2030

Giai đoạn 2026-2030 có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành các mục tiêu của Chiến lược. Trọng tâm của chặng đường này không chỉ là tiếp tục những nhiệm vụ đang triển khai, mà còn phải chuyển những nền tảng đã hình thành thành năng lực thực chất của hệ thống thống kê quốc gia.

Đó là tiếp tục hoàn thiện thể chế, phương pháp luận và tiêu chuẩn thống kê theo hướng đồng bộ, hiện đại và phù hợp với thông lệ quốc tế; đổi mới phương thức sản xuất thông tin thống kê; tăng cường khai thác dữ liệu hành chính và các nguồn dữ liệu mới; thúc đẩy tư liệu hóa và chuyển đổi số; phát triển cơ sở dữ liệu thống kê quốc gia và hệ sinh thái dữ liệu thống kê; nâng cao năng lực phân tích, dự báo và chất lượng nguồn nhân lực.

Đồng thời, yêu cầu kết nối và chia sẻ dữ liệu ngày càng đặt ra rõ hơn. Một hệ thống thống kê hiện đại không thể vận hành hiệu quả nếu dữ liệu còn phân tán và khả năng liên thông hạn chế. Việc xây dựng hạ tầng, hoàn thiện cơ chế chia sẻ và nâng cao khả năng khai thác dữ liệu đa nguồn vì vậy sẽ là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng và tính kịp thời của thông tin thống kê.

Sau gần 5 năm thực hiện, giá trị của Chiến lược không chỉ được thể hiện ở số mục tiêu đã hoàn thành hay số hoạt động đã triển khai. Quan trọng hơn là những thay đổi đang từng bước hình thành trong toàn bộ hệ thống: hành lang pháp lý được củng cố, phương thức sản xuất thông tin được đổi mới, công nghệ được ứng dụng sâu hơn, dữ liệu được kết nối nhiều hơn và những nền tảng của hệ thống thống kê số đang dần được thiết lập.

Nửa chặng đường đã tạo dựng những nền tảng quan trọng. Chặng đường đến năm 2030 sẽ là giai đoạn tăng tốc để chuyển những nền tảng ấy thành năng lực thống kê hiện đại, đồng bộ và bền vững, qua đó tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng Thống kê Việt Nam tiên tiến trong khu vực ASEAN và trở thành hệ thống thống kê hiện đại trên thế giới vào năm 2045.

                                  Tổ Truyền thông và Thư viện, Văn phòng Cục Thống kê


Những tín hiệu tích cực của thị trường lao động trong 9 tháng năm 2026

Thị trường lao động Việt Nam trong 9 tháng năm 2026 có nhiều chuyển biến tích cực. Lực lượng lao động và số người có việc làm tăng, thu nhập bình quân tháng của người lao động được cải thiện; tình trạng thiếu việc làm, lao động phi chính thức và lao động không sử dụng hết tiềm năng có xu hướng giảm. Đáng chú ý, cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng lao động khu vực nông nghiệp, tăng tỷ trọng lao động trong khu vực công nghiệp và xây dựng, khu vực dịch vụ, đồng thời việc làm trong các ngành kinh tế số tiếp tục được mở rộng. (12/10/2026)

Phát triển y học cổ truyền Việt Nam gắn với chăm sóc sức khỏe Nhân dân và phát triển đất nước

Y học cổ truyền không chỉ liên quan đến công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe Nhân dân mà còn gắn trực tiếp với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển công nghiệp dược liệu, kinh tế sức khỏe và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Vì vậy, cần bảo tồn, phát huy và nâng tầm y học cổ truyền dân tộc, biến những giá trị, di sản quý báu của cha ông thành nguồn lực quan trọng phục vụ chăm sóc sức khỏe Nhân dân và phát triển đất nước trong thời kỳ mới. (10/08/2026)

Hoàn thiện quy định về phổ biến thông tin thống kê quốc gia

Thông tin thống kê đầy đủ, chính xác, kịp thời và minh bạch có vai trò quan trọng trong công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 13/2026/NĐ-CP tiếp tục góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý về phổ biến thông tin thống kê quốc gia, nâng cao hiệu quả công bố, cung cấp và sử dụng thông tin thống kê trong giai đoạn mới. (21/05/2026)

Chuẩn hóa chế độ báo cáo thống kê cấp quốc gia phục vụ công tác quản lý và điều hành

Dữ liệu thống kê đầy đủ, chính xác và kịp thời là nền tảng quan trọng phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 139/2026/NĐ-CP góp phần tiếp tục hoàn thiện hệ thống báo cáo thống kê cấp quốc gia; nâng cao chất lượng cung cấp, tổng hợp và sử dụng thông tin thống kê trong giai đoạn mới. (21/05/2026)

Thống kê nơi vùng biên

18 năm làm nghề, anh Nguyễn Văn Toàn, Trưởng Thống kê cơ sở Nà Hỳ, tỉnh Điện Biên không thể quên những lần cùng ăn, cùng ngủ với đồng bào dân tộc Lào, dân tộc Mông, dân tộc Thái. (06/05/2026)

Ngành thống kê hội nhập, tính toán GDP theo chuẩn quốc tế

Sự hỗ trợ của Uỷ ban Thống kê Liên Hợp quốc, UNDP, WB, ADB, IFC, ILO những năm sau đổi mới đã thúc đẩy hội nhập quốc tế của ngành thống kê, nâng chất lượng số liệu thống kê Việt Nam theo chuẩn mực quốc tế. (05/05/2026)

Xem thêm