Trong quá trình chuyển đổi số hiện nay, dữ liệu đang trở thành một trong những nguồn lực quan trọng nhất đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, giá trị của dữ liệu không chỉ nằm ở số lượng thông tin được tạo ra hay lưu trữ mà còn phụ thuộc vào khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức và chủ thể trong xã hội. Nếu dữ liệu tồn tại dưới dạng các kho thông tin riêng lẻ, phân tán và thiếu liên thông, khả năng khai thác và sử dụng sẽ bị hạn chế. Ngược lại, khi dữ liệu được kết nối và chia sẻ hiệu quả, dữ liệu có thể tạo ra những giá trị mới phục vụ quản lý nhà nước, phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Đó cũng chính là lý do nhiều quốc gia đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái dữ liệu quốc gia như một nền tảng quan trọng của quản trị hiện đại.

Đối với Việt Nam, yêu cầu xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số đang đặt ra nhu cầu ngày càng lớn về dữ liệu chất lượng cao. Trong bối cảnh đó, Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định rõ nhiệm vụ tăng cường khai thác dữ liệu hành chính, phát triển cơ sở dữ liệu thống kê tập trung, đẩy mạnh kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương. Đây không chỉ là giải pháp nhằm hiện đại hóa hoạt động thống kê mà còn là một phần quan trọng trong quá trình xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia phục vụ phát triển đất nước trong dài hạn.

Trong mô hình thống kê truyền thống, phần lớn thông tin được thu thập thông qua các cuộc điều tra thống kê. Phương thức này vẫn giữ vai trò quan trọng nhưng ngày càng bộc lộ những hạn chế nhất định về chi phí, thời gian và khả năng cập nhật thông tin. Trong khi đó, quá trình quản lý nhà nước và hoạt động của nền kinh tế đang tạo ra khối lượng dữ liệu rất lớn từ nhiều nguồn khác nhau như đăng ký dân cư, đăng ký doanh nghiệp, thuế, hải quan, bảo hiểm, giáo dục, y tế, đất đai, giao thông và nhiều lĩnh vực khác. Nếu các nguồn dữ liệu này được kết nối và khai thác hiệu quả, hoạt động thống kê sẽ có thêm nguồn thông tin phong phú, kịp thời và có giá trị cao phục vụ công tác quản lý, điều hành.

Tuy nhiên, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu quốc gia không đơn thuần là câu chuyện về công nghệ hay hạ tầng kỹ thuật. Vấn đề cốt lõi nằm ở sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức và chủ thể tham gia tạo lập dữ liệu. Không một cơ quan nào có thể sở hữu đầy đủ mọi nguồn dữ liệu cần thiết cho công tác quản lý và thống kê. Mỗi cơ quan nhà nước vừa là đơn vị khai thác dữ liệu, vừa là đơn vị tạo ra dữ liệu. Chất lượng dữ liệu của từng cơ quan sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của toàn bộ hệ thống dữ liệu quốc gia. Vì vậy, việc chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao chất lượng dữ liệu đầu vào và tăng cường chia sẻ dữ liệu có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả của hệ sinh thái dữ liệu.

Đối với ngành Thống kê, hệ sinh thái dữ liệu quốc gia có vai trò đặc biệt quan trọng. Một trong những định hướng lớn của Chiến lược phát triển Thống kê là từng bước chuyển từ mô hình thống kê chủ yếu dựa vào điều tra sang mô hình thống kê kết hợp hiệu quả giữa điều tra thống kê, dữ liệu hành chính và các nguồn dữ liệu mới. Điều này giúp nâng cao chất lượng thông tin thống kê, giảm trùng lặp trong thu thập dữ liệu, đồng thời tiết kiệm nguồn lực cho Nhà nước và xã hội. Khi dữ liệu được kết nối hiệu quả, người dân và doanh nghiệp cũng sẽ giảm bớt việc phải cung cấp lặp lại cùng một thông tin cho nhiều cơ quan khác nhau.

Trong hệ sinh thái dữ liệu quốc gia, doanh nghiệp cũng giữ vai trò ngày càng quan trọng. Sự phát triển của thương mại điện tử, thanh toán số, logistics, dịch vụ số và các nền tảng trực tuyến đang tạo ra khối lượng dữ liệu rất lớn phản ánh hoạt động của nền kinh tế theo thời gian thực. Đây là nguồn thông tin có giá trị đối với công tác thống kê và quản lý nếu được khai thác phù hợp với quy định của pháp luật. Đồng thời, doanh nghiệp cũng là đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ việc dữ liệu được chia sẻ và sử dụng hiệu quả hơn thông qua môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và có khả năng dự báo tốt hơn.

Người dân cũng là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái dữ liệu quốc gia. Thông tin được tạo ra từ các hoạt động dân cư, lao động, giáo dục, y tế và các giao dịch hành chính là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ công tác thống kê và quản lý nhà nước. Mặt khác, người dân cũng chính là đối tượng thụ hưởng những giá trị mà dữ liệu mang lại thông qua các chính sách công được xây dựng trên cơ sở thông tin chính xác và đầy đủ hơn. Điều đó cho thấy xây dựng hệ sinh thái dữ liệu quốc gia không phải là nhiệm vụ của riêng một cơ quan hay một ngành mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Bên cạnh những cơ hội lớn, việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu quốc gia cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới về thể chế, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật thông tin và năng lực quản trị dữ liệu. Dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi bảo đảm tính chính xác, đồng bộ, khả năng kết nối và khả năng khai thác hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng sử dụng dữ liệu trong quá trình tạo lập, chia sẻ và sử dụng thông tin.

Trong tầm nhìn đến năm 2045, Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam hướng tới xây dựng nền thống kê hiện đại, chất lượng cao, từng bước tiếp cận trình độ các nước phát triển. Để đạt được mục tiêu đó, việc phát triển hệ sinh thái dữ liệu quốc gia đóng vai trò nền tảng. Một hệ thống dữ liệu mở, kết nối, đồng bộ và tin cậy sẽ không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động thống kê mà còn tạo động lực cho đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Trong thời đại dữ liệu, không một cơ quan, tổ chức hay cá nhân nào có thể đứng ngoài quá trình hình thành và phát triển hệ sinh thái dữ liệu quốc gia. Mỗi dữ liệu được tạo ra, mỗi nguồn thông tin được chia sẻ và mỗi kết nối dữ liệu được thiết lập đều góp phần xây dựng nền tảng thông tin phục vụ phát triển đất nước. Đó cũng chính là tinh thần mà Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam đang hướng tới trong hành trình xây dựng nền thống kê hiện đại, hội nhập và phục vụ hiệu quả cho sự phát triển bền vững của quốc gia.

                                  Tổ Truyền thông và Thư viện, Văn phòng Cục Thống kê


Những tín hiệu tích cực của thị trường lao động trong 9 tháng năm 2026

Thị trường lao động Việt Nam trong 9 tháng năm 2026 có nhiều chuyển biến tích cực. Lực lượng lao động và số người có việc làm tăng, thu nhập bình quân tháng của người lao động được cải thiện; tình trạng thiếu việc làm, lao động phi chính thức và lao động không sử dụng hết tiềm năng có xu hướng giảm. Đáng chú ý, cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng lao động khu vực nông nghiệp, tăng tỷ trọng lao động trong khu vực công nghiệp và xây dựng, khu vực dịch vụ, đồng thời việc làm trong các ngành kinh tế số tiếp tục được mở rộng. (12/10/2026)

Phát triển y học cổ truyền Việt Nam gắn với chăm sóc sức khỏe Nhân dân và phát triển đất nước

Y học cổ truyền không chỉ liên quan đến công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe Nhân dân mà còn gắn trực tiếp với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển công nghiệp dược liệu, kinh tế sức khỏe và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Vì vậy, cần bảo tồn, phát huy và nâng tầm y học cổ truyền dân tộc, biến những giá trị, di sản quý báu của cha ông thành nguồn lực quan trọng phục vụ chăm sóc sức khỏe Nhân dân và phát triển đất nước trong thời kỳ mới. (10/08/2026)

Hoàn thiện quy định về phổ biến thông tin thống kê quốc gia

Thông tin thống kê đầy đủ, chính xác, kịp thời và minh bạch có vai trò quan trọng trong công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 13/2026/NĐ-CP tiếp tục góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý về phổ biến thông tin thống kê quốc gia, nâng cao hiệu quả công bố, cung cấp và sử dụng thông tin thống kê trong giai đoạn mới. (21/05/2026)

Chuẩn hóa chế độ báo cáo thống kê cấp quốc gia phục vụ công tác quản lý và điều hành

Dữ liệu thống kê đầy đủ, chính xác và kịp thời là nền tảng quan trọng phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 139/2026/NĐ-CP góp phần tiếp tục hoàn thiện hệ thống báo cáo thống kê cấp quốc gia; nâng cao chất lượng cung cấp, tổng hợp và sử dụng thông tin thống kê trong giai đoạn mới. (21/05/2026)

Thống kê nơi vùng biên

18 năm làm nghề, anh Nguyễn Văn Toàn, Trưởng Thống kê cơ sở Nà Hỳ, tỉnh Điện Biên không thể quên những lần cùng ăn, cùng ngủ với đồng bào dân tộc Lào, dân tộc Mông, dân tộc Thái. (06/05/2026)

Ngành thống kê hội nhập, tính toán GDP theo chuẩn quốc tế

Sự hỗ trợ của Uỷ ban Thống kê Liên Hợp quốc, UNDP, WB, ADB, IFC, ILO những năm sau đổi mới đã thúc đẩy hội nhập quốc tế của ngành thống kê, nâng chất lượng số liệu thống kê Việt Nam theo chuẩn mực quốc tế. (05/05/2026)

Xem thêm