Tình hình vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội năm 2023

Vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội năm 2023 theo giá hiện hành ước đạt 3423,5 nghìn tỷ đồng, tăng 6,2% so với năm trước, trong đó khu vực Nhà nước tăng 14,6%, khu vực ngoài Nhà nước tăng 2,7%, khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng 5,4%. Mức tăng chung 6,2% thấp hơn nhiều so với mức tăng chung 11,3% của năm 2022, đã phản ánh rõ tình hình tăng trưởng kinh tế trong nước có xu hướng tăng chậm lại do tác động tiêu cực của nhiều yếu tố như lạm phát trên thế giới có dấu hiệu chững lại nhưng vẫn ở mức cao, xung đột địa chính trị, chính sách thắt chặt tiền tệ của các quốc gia tác động mạnh hơn đến doanh nghiệp và hoạt động thương mại đầu tư, đơn hàng xuất khẩu sụt giảm mạnh trong một số ngành,… doanh nghiệp và người dân có xu hướng thu hẹp sản xuất kinh doanh, tín dụng của nền kinh tế từ đầu năm tăng chậm phản ánh rõ nét khả năng hấp thụ vốn chậm lại, từ đó giảm động lực đầu tư mới và xu hướng thu hẹp đầu tư sản xuất kinh doanh trong thời gian tới. Tuy nhiên, mức tăng vốn đầu tư của năm 2023 đạt 6,2% có sự cải thiện hơn so với mức tăng 5,8% của 9 tháng năm, cho thấy trong quý IV/2023, tình hình sản xuất kinh doanh đã có sự khởi sắc hơn so với các quý trước. Việc đẩy mạnh thực hiện và giải ngân nguồn vốn đầu tư công cả năm 2023 tăng 21,2% so với năm trước cho thấy sự  quyết tâm  của Chính phủ, các bộ ngành và địa phương trong việc nỗ lực đẩy mạnh thực hiện nguồn vốn đầu tư công nhằm  tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tiếp tục xu hướng ảm đạm từ quý IV năm 2022, sang các tháng đầu năm 2023, hoạt động sản xuất kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, nhiều doanh nghiệp có xu hướng thu hẹp sản xuất kinh doanh, làm giảm động lực đầu tư mới và mở rộng đầu tư phục vụ hoạt động. Tuy nhiên sang quý III, tình hình sản xuất kinh doanh, đầu tư,… có xu hướng tháng sau tích cực hơn tháng trước nhờ những tín hiệu tích cực của thị trường như mặt bằng lãi suất cho vay có xu hướng giảm mạnh, thực thi chính sách tài khoá về giảm VAT từ 10% xuống 8% đối với một số mặt hàng từ ngày 01/7/2023 nhằm kích cầu tiêu dùng, vốn đầu tư công tiếp tục được đẩy nhanh tiến độ, nhiều giải pháp chính sách hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp được thực thi … là những động lực quan trọng để đạt được mức tăng trưởng 6,2% của cả năm 2023.

Vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội quý IV/2023 theo giá hiện hành ước đạt 1.164,1 nghìn tỷ đồng, tăng 7,1% so với cùng kỳ năm trước, bao gồm: Vốn khu vực Nhà nước ước đạt 320,8 nghìn tỷ đồng, tăng 14,1%; khu vực ngoài Nhà nước đạt 668,7 nghìn tỷ đồng, tăng 3,6%; khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 174,6 nghìn tỷ đồng, tăng 8,9%.

Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội theo giá hiện hành

các năm 2019-2023

Đạt được kết quả  này là có sự chỉ đạo kịp thời, quyết liệt, hiệu quả của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các cấp,các ngành, các địa phương trong việc lãnh đạo, điều hành có trọng tâm, trọng điểm, kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc, điểm nghẽn của nền kinh tế. các Bộ ngành và địa phương đã tập trung chỉ đạo quyết liệt thực hiện các nhiệm vụ giải pháp đặt ra trong Nghị quyết 01/NQ-CP ngày 06/01/2023 về nhiệm vụ giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất kinh doanh phục hồi, tăng trưởng trở lại, nỗ lực triển khai các gói hỗ trợ phục hồi kinh tế xã hội, ngân hàng nhà nước thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hạ lãi suất cho vay hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế phục hồi, phát triển sản xuất kinh doanh. Môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công được đẩy nhanh, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp thành lập, triển khai đầu tư, khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh, tạo đà thúc đẩy cho tăng trưởng huy động và thực hiện vốn đầu tư toàn xã hội.

Trong quý IV và năm 2023, nguồn vốn đầu tư công đã được các Bộ ngành và địa phương tập trung chỉ đạo quyết liệt để đẩy nhanh thực hiện và giải ngân. Nhiều Bộ, ngành và địa phương đã ban hành các văn bản chỉ đạo các đơn vị, chủ đầu tư thuộc thẩm quyền đẩy mạnh thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công được giao năm 2023, góp phần tạo việc làm, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh của một số ngành lĩnh vực liên quan, nhằm hỗ trợ cho phục hồi và tăng trưởng kinh tế. Chính phủ đã thành lập 5 tổ công tác để thảo gỡ khó khăn, thúc đẩy thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công. Ngày 18/8/2023, Thủ tướng Chính phủ đã ký Công điện số 749/CĐ-TTg yêu cầu các bộ ngành, địa phương đẩy nhanh thực hiện và giải ngân nguồn vốn đầu tư công những tháng cuối năm 2023, đẩy nhanh tiến độ triển khai các công trình, dự án đầu tư công trọng điểm, quan trọng quốc gia, đường cao tốc, công trình trọng điểm, liên vùng, dự án có tác động lan tỏa.

Mặc dù các Bộ, ngành, địa phương đã tập trung chỉ đạo, tạo điều kiện thuận lợi cho chủ đầu tư, nhà thầu đẩy mạnh tiến độ thi công các dự án/công trình, nhưng việc thực hiện vốn đầu tư công cả năm 2023 chưa mục tiêu đặt ra thực hiện trên 95% kế hoạch, do còn tồn tại một số bất cập chưa thể khắc phục triệt để trong công tác đền bù giải phóng mặt bằng, chất lượng kế hoạch và công tác chuẩn bị dự án đầu tư công chưa sát với khả năng thực hiện dẫn đến chưa phân bổ được hết kế hoạch vốn được giao. Công tác lựa chọn nhà thầu, hoàn thiện các thủ tục đầu tư, năng lực về thẩm định, kiểm tra, giám sát, thi công còn hạn chế, vướng mắc về thẩm quyền, quy trình khi thực hiện dự án bằng vốn ODA. Năng lực của ban  quản lý dự án, cán bộ làm công tác đầu tư tại các cấp đặc biệt là cấp huyện, cấp xã còn hạn chế, nhiều dự án khởi công mới cần nhiều thời gian chuẩn bị dự án nên tiến độ thực hiện và giải ngân các dự án này chỉ được đẩy mạnh vào những tháng cuối năm. xung đột địa chính trị, quân sự trên thế giới dẫn đến lạm phát, giá nguyên nhiên liệu, máy móc, thiết bị tăng cũng ảnh hưởng việc thực hiện dự án. Trong quá trình thực hiện, còn có các cơ quan chủ quản, chủ đầu tư chưa đánh giá chính xác tình hình thực tiễn, không bám sát tiến độ thực tế của dự án để có những giải pháp thúc đẩy thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn được giao.

Một số giải pháp thu hút và sử dụng có hiệu quả vốn đầu tư toàn xã hội

Bộ, ngành và địa phương cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp cơ bản sau nhằm huy động và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư toàn xã hội trong năm 2024:

– Tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện thể chế, tiếp tục cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh đang là rào cản đối với hoạt động sản xuất kinh doanh; đẩy mạnh cải cách hành chính, thực thi hiệu quả thủ tục một cửa tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp thành lập và phát triển; rà soát, sửa đổi cơ chế chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư nước ngoài trong bối cảnh áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu từ năm 2024, vì yếu tố ổn định chính trị, nguồn lao động dồi dào, thì ưu đãi về thuế, tiền thuê đất là những yếu tố quan trọng trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút đầu tư nước ngoài.

– Bước vào tháng 1/2024, Các bộ ngành, địa phương cần tập trung phân giao xong vốn đầu tư công năm 2024 cho các dự án được giao kế hoạch vốn năm 2024. Lên kế hoạch cụ thể ngay từ đầu năm về tiến độ thực hiện các dự án/công trình được phân bổ vốn kế hoạch 2024 đặc biệt là các dự án trọng điểm, làm căn cứ bám sát để tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh, đảm bảo tiến độ đề ra, góp phần thực hiện tối đa và hiệu quả nguồn vốn đầu tư công được giao năm 2024.

– Các bộ ngành tiếp tục nghiên cứu, trình Chính phủ ban hành các cơ chế chính sách nhằm thực hiện các chính sách hỗ trợ có trọng điểm như hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tiếp cận đất đai, tín dụng, nâng cao năng lực kỹ thuật để áp dụng công nghệ mới, nắm bắt cơ hội của cách mạng công nghiệp 4.0 để các doanh nghiệp tư nhân trong nước phát triển lành mạnh về quy mô, nâng cao năng suất lao động và khả năng cạnh tranh, hỗ trợ khởi nghiệp.

– Tập trung rà soát, xử lý nhanh các thủ tục đầu tư xây dựng đối với các dự án bất động sản đã đáp ứng đủ điều kiện để các doanh nghiệp sớm triển khai dự án, tăng khả năng huy động và sử dụng vốn đầu tư.

– Các Bộ ngành và địa phương cần chuẩn bị mọi điều kiện tốt nhất để hoàn thành thủ tục đầu tư, tập trung làm tốt công tác chuẩn bị đầu tư, chuẩn bị thực hiện dự án, nâng cao tính sẵn sàng, khả năng triển khai dự án, tích cực thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công ngay từ những tháng đầu năm, không để chậm chễ.

– Nghiên cứu, đưa ra các giải pháp, thực hiện đồng bộ giải pháp để thực hiện và giải ngân tối đa kế hoạch đầu tư công năm 2024 được giao đặc biệt làm tốt công tác đền bù giải phóng mặt bằng, triển khai nhanh các thủ tục đầu tư đối với các dự án khởi công mới trong năm 2024. Tập trung tháo gỡ kịp thời các rào cản khó khăn vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện dự án đầu tư.

 – Tiếp tục nghiên cứu, cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh đang là rào cản đối với hoạt động sản xuất kinh doanh; đẩy mạnh cải cách hành chính, thực thi hiệu quả thủ tục một cửa tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp thành lập và phát triển; hạn chế các tác động bất lợi đến doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.