Tình hình đăng ký doanh nghiệp 9 tháng năm 2025 – Thực trạng và giải pháp phát triển doanh nghiệp

Trong chín tháng năm 2025, kinh tế – chính trị – thương mại toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức, xung đột quân sự leo thang tại nhiều quốc gia, tình hình chính trị bất ổn và các biện pháp bảo hộ thương mại cực đoan giữa các nền kinh tế lớn ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, đặc biệt là Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân cùng các chương trình hành động của Chính phủ tại Nghị quyết số 138/NQ-CP và 139/NQ-CP, tình hình phát triển doanh nghiệp trong nước đã có nhiều khởi sắc, thể hiện niềm tin mạnh mẽ vào phát triển kinh tế của cộng đồng doanh nghiệp.

Kết quả đăng ký doanh nghiệp chín tháng năm 2025

Một số điểm tích cực

Tình hình đăng ký doanh nghiệp tháng Chín và chín tháng năm 2025 tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực: Có 231.337 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 26,4% so với cùng kỳ năm 2024, gấp 1,3 lần số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Riêng tháng Chín, số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt 27.536 doanh nghiệp, tăng 55,6% so với cùng kỳ năm 2024 và gấp 1,9 lần số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Đây là tháng thứ 4 liên tiếp ghi nhận sự tích cực này kể từ đầu năm đến nay. Đạt được kết quả này có thể kể đến một số điểm sáng sau:

(1) Làn sóng khởi nghiệp mạnh mẽ: Kể từ khi Nghị quyết 68-NQ/TW được Bộ Chính trị thông qua vào tháng 5/2025, bình quân 4 tháng (từ tháng Sáu đến tháng Chín) có hơn 18.672 doanh nghiệp thành lập mới (trong đó tháng Sáu đạt mốc hơn 24.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới), tăng 44,7% so với bình quân 5 tháng đầu năm (12.907 doanh nghiệp/tháng). Con số này cao gấp hơn 1,5 lần mức trung bình giai đoạn 2021-2024 và gấp 1,7 lần mức trung bình giai đoạn 2016 – 2020. Tính riêng trong Quý III/2025, cả nước có 53.798 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 33,2% so với Quý III/2024.

(2) Niềm tin kinh doanh được củng cố: Trong chín tháng năm 2025 ghi nhận 83.353 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 41,3% so với cùng kỳ năm 2024. Riêng trong tháng Chín, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động đạt 10.734 doanh nghiệp, gấp hơn 2 lần so với mức trung bình trong giai đoạn 2021 – 2024 (4.949 doanh nghiệp/tháng). Cùng với sự gia tăng số lượng doanh nghiệp mới thì kết quả này là minh chứng rõ ràng cho tác động tích cực của Nghị quyết 68-NQ/TW và các chính sách hỗ trợ của Chính phủ đã củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào môi trường kinh doanh.

(3) Số vốn tăng thêm của các doanh nghiệp đang hoạt động tăng mạnh: Trong chín tháng năm 2025, số vốn tăng thêm của doanh nghiệp đang hoạt động là 3.300,2 nghìn tỷ đồng, tăng 186,5% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là tín hiệu rất tích cực, cho thấy các doanh nghiệp đang hoạt động đã có trải nghiệm trong nền kinh tế, việc mở rộng quy mô vốn chứng tỏ họ đã nhìn thấy cơ hội kinh doanh, tiềm năng của thị trường. Đồng thời, quy mô vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp đạt gần 10 tỷ đồng, vượt qua mức gần 9 tỷ đồng duy trì trong nhiều tháng qua. Nổi bật lên trong đó là ngành Kinh doanh bất động sản có số vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt 334,7 nghìn tỷ đồng, tăng 60,6% so với cùng kỳ năm 2024, đây cũng là mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây.

(4) Tốc độ tăng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường có dấu hiệu chững lại: cụ thể, tốc độ tăng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường chín tháng năm 2025 là 6,8%, thấp hơn nhiều so với cùng kỳ các năm 2022-2024. Đây là tốc độ tăng thấp nhất kể từ đầu năm đến nay và giảm đáng kể so với cùng kỳ các năm trước[1], cho thấy phần nào áp lực doanh nghiệp đang gặp phải đã giảm, đồng thời cho thấy các chính sách về phát triển khu vực kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh đã có hiệu quả.

Về khó khăn và thách thức

(1) Khi phân tích sâu hơn về số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, có thể thấy, phần lớn các doanh nghiệp lựa chọn hình thức tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, chiếm tới 56,9% tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Điều này cho thấy các doanh nghiệp không hẳn rút lui hoàn toàn mà chỉ tạm “đóng băng” hoạt động để tái cơ cấu, tìm kiếm cơ hội mới và chuẩn bị cho sự quay trở lại thị trường khi điều kiện thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, phần lớn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường có quy mô vốn nhỏ dưới 10 tỷ đồng (chiếm 89,7%).

(2) Số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong chín tháng năm 2025: khu vực Dịch vụ có hơn 130,7  nghìn doanh nghiệp, tăng 7,9%; khu vực Công nghiệp và Xây dựng có hơn 41,6 nghìn doanh nghiệp, tăng 3,7%; khu vực Nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản có gần 2,6 nghìn doanh nghiệp, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2024. Riêng ngành Bán buôn; bán lẻ; sửa chữa ô tô, xe máy có hơn 68,0 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 5,7%, chiếm  38,9% tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

(3) Quy mô vốn của doanh nghiệp chưa có bước đột phá, duy trì ở mức nền (khoảng 9 tỷ) từ nhiều tháng qua. Điều này cho thấy cần tiếp tục đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ, đặc biệt là các giải pháp tạo điều kiện tiếp cận và đa dạng hóa nguồn vốn, từ đó từng bước nâng cao quy mô vốn, cũng là nâng cao về chất lượng và sức khỏe của cộng đồng doanh nghiệp tại Việt Nam.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ áp lực cạnh tranh ngày càng khốc liệt từ thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến, khiến các mô hình kinh doanh truyền thống đối mặt với nhiều thách thức. Để thích ứng, các doanh nghiệp cần không ngừng nâng cao nội lực thông qua cải tiến công nghệ, tối ưu quản trị và củng cố nguồn lực tài chính, từ đó gia tăng năng lực cạnh tranh. Đồng thời, các cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục thực hiện, triển khai các giải pháp hỗ trợ đồng bộ, hiểu quả đối với doanh nghiệp. Điều này không chỉ giúp củng cố nội lực mà còn tạo đà cho sự phát triển bền vững, góp phần thúc đẩy làn sóng khởi nghiệp ngày càng mạnh mẽ và lan tỏa trên toàn quốc.

Dù còn nhiều khó khăn, niềm tin kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp trong chín tháng đầu năm 2025 đã có chuyển biến tích cực:

(1) Kết quả khảo sát xu hướng kinh doanh cho thấy hơn 80% doanh nghiệp kỳ vọng tình hình quý III sẽ ổn định hoặc khởi sắc hơn[2], trong khi Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) ghi nhận chỉ số niềm tin kinh doanh đạt 61,1 điểm[3], phản ánh sự lạc quan thận trọng của khối doanh nghiệp châu Âu.

(2) Theo Báo cáo của Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân về Niềm tin kinh doanh năm 2025, có 46,1% doanh nghiệp kỳ vọng/rất kỳ vọng vào hiệu quả của Nghị quyết số 68-NQ/TW[4], với điểm trung bình đạt mức cao nhất trong các chỉ báo về niềm tin của doanh nghiệp đối với môi trường kinh doanh hiện nay.

Các giải pháp nhằm phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Một là, tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp về cải cách TTHC nêu tại Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 08/01/2025, Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025, Nghị định số 118/2025/NĐ-CP ngày 09/6/2025, Quyết định số 240/QĐ-TTg ngày 04/02/2025 và các văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, của các Bộ, cơ quan trung ương, bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh; thực hiện TTHC không phụ thuộc vào địa giới hành chính; triển khai Cổng dịch vụ công quốc gia trở thành điểm “Một cửa số” duy nhất, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp; triển khai quyết liệt phương án phân cấp trong giải quyết TTHC, phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC nội bộ,…

Hai là, gia tăng nội lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thông qua các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), đất đai, mặt bằng sản xuất, nguồn vốn, thị trường, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, quản trị kinh doanh.

Ba là, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hiện đại hóa quản trị công, quản trị dựa trên dữ liệu. Đồng thời, nâng cao năng lực dịch vụ công trực tuyến, đẩy mạnh các ứng dụng có tương tác với người dân, doanh nghiệp. Tập trung vào khơi thông điểm nghẽn, hỗ trợ doanh nghiệp tăng khả năng chống chịu, thích ứng, từ đó giảm số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Bốn là, phát triển chuỗi liên kết ngành có giá trị cao, đặc biệt trong công nghiệp hỗ trợ, chế biến, chế tạo, công nghệ thông tin, công nghiệp sáng tạo; khuyến khích doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI dẫn dắt chuỗi cung ứng nội địa, kết nối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Năm là, điều chỉnh chính sách ưu đãi đầu tư có điều kiện ràng buộc chuyển giao công nghệ: các dự án FDI lớn có kế hoạch sử dụng chuỗi cung ứng nội địa, hỗ trợ DNNVV về đào tạo, thử nghiệm, chia sẻ công nghệ ngay từ giai đoạn phê duyệt dự án.

[1] Tốc độ tăng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường 9 tháng các năm 2022-2025 lần lượt là: 24,8%; 19,9%;21,2%; 6,8%.[2] Khảo sát điều tra xu hướng kinh doanh của các doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong quý II/2025 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính).[3] Theo báo cáo EuroCham Vietnam Business Confidence Index Q2 2025.[4] Theo Báo cáo Niềm tin kinh doanh 2025 do Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) báo cáo Thủ tướng kèm theo Công văn số 16/Ban IV.