Xuất khẩu nông sản: Thực trạng và triển vọng năm 2025

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang dần ổn định sau những biến động của các năm trước, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam tiếp tục đóng vai trò then chốt trong tăng trưởng kinh tế và tạo nguồn thu ngoại tệ. Trong đó, nhóm hàng nông sản không chỉ là trụ cột truyền thống mà còn phản ánh trực tiếp năng lực cạnh tranh, khả năng thích ứng và giá trị gia tăng của nền nông nghiệp nước ta.

Tổng quan tình hình xuất, nhập khẩu mười tháng năm 2025

Trong tháng Mười, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 81,49 tỷ USD, giảm 1,2% so với tháng trước và tăng 17,2% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung mười tháng năm 2025, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 762,44 tỷ USD, tăng 17,4% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 16,2%; nhập khẩu tăng 18,6%. Cán cân thương mại hàng hóa xuất siêu 19,56 tỷ USD.

Hình 1. Xuất, nhập khẩu hàng hóa mười tháng năm 2025

Tính chung mười tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 391,0 tỷ USD, tăng 16,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 94,17 tỷ USD, bằng tháng trước, chiếm 24,1% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 296,83 tỷ USD, tăng 22,5%, chiếm 75,9%. Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt 371,44 tỷ USD, tăng 18,6% so với cùng kỳ năm trước, trong đó khu vực kinh tế trong nước đạt 117,0 tỷ USD, tăng 2,8%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 254,44 tỷ USD, tăng 27,6%.

Như vậy, cán cân thương mại mười tháng đầu năm 2025 tiếp tục duy trì thặng dư ở mức 19,56 tỷ USD, thể hiện xu hướng xuất siêu bền vững của nền kinh tế. Mặc dù tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu, nhưng mức chênh lệch vẫn đủ để duy trì trạng thái tích cực cho cán cân thương mại quốc gia.

Về cơ cấu hàng hóa, xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu tập trung vào các nhóm hàng công nghiệp chế biến như điện tử, điện thoại, dệt may và giày dép. Tuy nhiên, nhóm hàng nông sản – vốn là thế mạnh truyền thống – vẫn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu với nhiều mặt hàng chủ lực đạt tăng trưởng đáng kểnhờ xu hướng chuyển đổi tích cực từ xuất thô sang gia tăng giá trị thông qua chế biến, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường của khu vực nông nghiệp.

Tình hình xuất khẩu các mặt hàng nông sản chủ lực

Nhóm hàng nông sản xuất khẩu bao gồm các mặt hàng chính như thủy sản, cà phê, gạo, hạt điều, hạt tiêu, rau quả và cao su. Trong kết quả xuất khẩu mười tháng năm 2025, phần lớn các mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam đều tăng trưởng tích cực về trị giá so với cùng kỳ năm trước, ngoại trừ gạo – mặt hàng duy nhất ghi nhận mức giảm mạnh. Cụ thể, trị giá xuất khẩu thủy sản đạt 9,3 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước. Mặt hàng cà phê tăng trưởng nổi bật nhất với trị giá 7,4 tỷ USD, tăng tới 61,9%, phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của giá cà phê thế giới và nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường lớn. Rau quả đạt mức tăng trưởng ổn định với trị giá 7,1 tỷ USD, tăng 14,6%. Hạt điều đạt 4,2 tỷ USD, tăng 19,4%; hạt tiêu đạt 1,4 tỷ USD, tăng 25,3%; cao su đạt 2,6 tỷ USD, tăng nhẹ 2,5%. Ngược lại, gạo, một trong những mặt hàng truyền thống và chiến lược của Việt Nam, chỉ đạt 3,7 tỷ USD, giảm đến 24,7%.

Hình 2. Cơ cấu nhóm hàng xuất khẩu 10 tháng năm 2025

Xuất khẩu gạo sụt giảm là điểm đáng chú ý, cho thấy những thách thức về giá cả, cạnh tranh quốc tế và điều tiết nguồn cung. Trong khi đó, cà phê và hạt tiêu lại tăng trưởng mạnh, phản ánh cơ hội lớn từ xu hướng tăng giá nông sản toàn cầu và khả năng tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam. Riêng nhóm thủy sản tiếp tục khẳng định vị thế là mặt hàng nông sản có giá trị xuất khẩu cao nhất, đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu chung.

Đánh giá chung và các yếu tố tác động

Nhìn tổng thể, nhóm hàng nông sản của Việt Nam trong mười tháng đầu năm 2025 duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực, nhờ nhu cầu tiêu dùng toàn cầu phục hồi và thị trường xuất khẩu mở rộng. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng giữa các mặt hàng không đồng đều. Một số mặt hàng như cà phê, hạt tiêu, điều, rau quả và thủy sản tăng mạnh, trong khi gạo và cao su gặp khó khăn do giá giảm và cạnh tranh gay gắt giữa các đối tác xuất khẩu.

Kim ngach xuất khẩu nhóm hàng nông sản tăng trưởng đồng thời phản ánh nỗ lực của doanh nghiệp trong đầu tư chế biến sâu, nâng cao chất lượng sản phẩm và tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường nhập khẩu. Ngoài ra, giá nông sản thế giới trong năm 2025 có xu hướng tăng nhẹ, đặc biệt đối với cà phê và tiêu, cũng góp phần nâng giá trị xuất khẩu của các mặt hàng này. Ngược lại, những biến động về chi phí logistics, tỷ giá và rào cản kỹ thuật vẫn là thách thức lớn cho hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam.

Kim ngạch nhập khẩu mười tháng năm 2025 tăng 18,6% so với cùng kỳ năm trước chủ yếu phản ánh nhu cầu cao về nguyên liệu đầu vào, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất và chế biến hàng xuất khẩu, bao gồm cả nguyên liệu cho nông nghiệp như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và vật tư đóng gói. Điều này cho thấy sự phát triển mạnh của khu vực sản xuất trong nước, song cũng đặt ra áp lực đối với chi phí nhập khẩu nguyên liệu và cán cân thanh toán.

Triển vọng xuất khẩu nông sản trong thời gian tới

Triển vọng xuất khẩu 2 tháng cuối năm 2025 được dự báo vẫn tương đối khả quan đối với nhóm hàng nông sản. Các mặt hàng như cà phê, hạt tiêu, điều, rau quả và thủy sản nhiều khả năng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng nếu giá quốc tế ổn định và nhu cầu tiêu thụ ở các thị trường lớn không suy giảm. Cà phê đặc biệt có triển vọng tích cực khi Việt Nam vẫn là một trong những nguồn cung hàng đầu thế giới, trong khi thủy sản và rau quả tiếp tục hưởng lợi từ các hiệp định thương mại tự do và xu hướng tiêu dùng xanh, an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, rủi ro vẫn tồn tại, đặc biệt đối với gạo, mặt hàng đang chịu áp lực cạnh tranh về giá và chất lượng từ các quốc gia xuất khẩu lớn như Thái Lan, Ấn Độ hay Pakistan. Ngoài ra, biến động chi phí logistics, tỷ giá hối đoái và điều kiện thời tiết có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản xuất và khả năng cạnh tranh của hàng hóa nông sản Việt Nam. Để duy trì và nâng cao vị thế, cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào chế biến, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Kết luận

Hoạt động xuất, nhập khẩu của Việt Nam trong mười tháng năm 2025 duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực, với tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 391,0 tỷ USD và nhập khẩu đạt 371,44 tỷ USD, đem lại thặng dư thương mại khoảng 19,56 tỷ USD. Trong nhóm hàng nông sản, phần lớn các mặt hàng chủ lực như cà phê, thủy sản, rau quả, hạt điều và hạt tiêu đều tăng trưởng mạnh, góp phần quan trọng vào kết quả chung của nền kinh tế. Tuy nhiên, sự sụt giảm của xuất khẩu gạo là dấu hiệu cảnh báo cần được quan tâm. Để hàng nông sản Việt Nam có thể duy trì và đạt được mức tăng trưởng cao, bền vững trong thời gian tới, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực. Trước hết, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất, chế biến và bảo quản nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giảm thất thoát sau thu hoạch. Bên cạnh đó, việc tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp sẽ giúp hình thành chuỗi giá trị nông sản khép kín, ổn định đầu ra cho sản phẩm. Việt Nam cũng cần chú trọng phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế để mở rộng sang những thị trường tiềm năng, giá trị cao. Đồng thời, đầu tư vào chế biến sâu và hạ tầng logistics hiện đại sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản. Cuối cùng, việc thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử sẽ giúp nông sản Việt Nam khẳng định thương hiệu và vị thế trên thị trường quốc tế. Với đà tăng trưởng hiện nay, triển vọng xuất khẩu nông sản Việt Nam trong năm 2025 vẫn được đánh giá tích cực, hứa hẹn tiếp tục là điểm sáng trong bức tranh thương mại quốc tế của đất nước.