Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực phát triển nhanh, bền vững của mỗi quốc gia

Phát biểu kết luận Hội nghị sơ kết 1 năm triển khai chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, 5 năm thực hiện chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước, 4 năm triển khai Đề án 06, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 nhấn mạnh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là xu thế tất yếu, đòi hỏi khách quan, sự lựa chọn mang tính chiến lược và ưu tiên hàng đầu trong đầu tư, là động lực phát triển nhanh, bền vững của mỗi quốc gia.

Khái quát những kết quả nổi bật đạt được trong thời gian qua, Thủ tướng nêu rõ, công tác lãnh đạo, chỉ đạo điều hành được triển khai quyết liệt và tổ chức thực hiện đồng bộ với quyết tâm cao, nỗ lực lớn từ Trung ương đến cơ sở; thể chế, cơ chế, chính sách liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06 được tập trung sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện, nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua 28 dự án luật và 01 nghị quyết để tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06; ban hành 91 nghị định thi hành các luật liên quan.

Đặc biệt, để triển khai vận hành cơ bản thông suốt, hiệu quả chính quyền địa phương 02 cấp, Chính phủ ban hành 30 nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; 14 nghị định về tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế và chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức khi sắp xếp bộ máy và 29 nghị định về chế độ công vụ, công chức.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số có bước phát triển mạnh mẽ, rộng khắp, lan tỏa tới hầu hết các ngành, lĩnh vực và mọi mặt đời sống. Trong đó, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo có nhiều chuyển biến tích cực: Hình thành hệ sinh thái “Nhà nước – Nhà trường – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp”; ban hành Danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược và 35 sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó xác định 06 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay; ra mắt Cổng Sáng kiến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sàn giao dịch khoa học công nghệ; chỉ số đổi mới sáng tạo Việt Nam luôn thuộc nhóm 50 nước dẫn đầu (năm 2025 xếp hạng 46/132).

Hạ tầng số đã có bước “nhảy vọt” về năng lực, công nghệ và chất lượng: Phủ sóng 5G đến gần 59% dân số; tốc độ Internet tăng 50 bậc, từ vị trí khoảng 60-70 thế giới năm 2020 vào top 20 thế giới năm 2025; trong năm 2025, vận hành Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1, đưa vào khai thác thêm 03 tuyến cáp quang biển và trên đất liền, tăng năng lực kết nối quốc tế lên gấp 02 lần so với cuối năm 2020.

Chính phủ số được đẩy mạnh; dịch vụ công trực tuyến ngày càng được hoàn thiện, chuyển từ bị động sang chủ động phục vụ người dân, doanh nghiệp dựa trên dữ liệu. Đến nay, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt 36,8%. Chỉ số phát triển Chính phủ điện tử của Việt Nam năm 2024 xếp hạng 71/193, tăng 15 bậc so với năm 2020.

Kinh tế số có bước phát triển vượt bậc: Số lượng doanh nghiệp công nghệ số tăng nhanh từ 58 nghìn năm 2020 lên khoảng 80 nghìn năm 2025; kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ số năm 2025 ước đạt 172 tỷ USD, tăng gấp hơn 1,7 lần so với năm 2020; quy mô thương mại điện tử năm 2025 ước đạt 36 tỷ USD, gấp 3 lần năm 2020; thanh toán không dùng tiền mặt được phổ cập rộng khắp từ thành thị đến nông thôn; ước giá trị thực hiện năm 2025 gấp 26 lần GDP với hơn 20,2 tỷ giao dịch/năm; công tác quản lý thuế, hóa đơn điện tử được triển khai quyết liệt, hiệu quả, góp phần tăng thu ngân sách nhà nước. Cuối năm 2025, đã xử lý 8,5 tỷ hóa đơn điện tử (tăng 3,4 lần so với năm 2022).

Cùng với đó, việc triển khai Đề án 06 được thúc đẩy mạnh mẽ, lan tỏa, mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phát huy hiệu quả thiết thực (làm sạch 57,9 triệu dữ liệu đất đai, 107 triệu dữ liệu hộ tịch, trên 100 triệu dữ liệu về bảo hiểm, 35,08 triệu bản ghi giấy phép lái xe…).

Nền tảng VNeID là công cụ số phục vụ cho người dân, doanh nghiệp được sử dụng rộng rãi (100% công dân được cấp mã định danh cá nhân; 87 triệu thẻ căn cước công dân gắn chip được cấp; có 67 triệu tài khoản VNeID); nhiều tiện ích phục vụ người dân, doanh nghiệp được tích hợp như tài chính, ngân hàng, giáo dục, y tế…

Nhân lực số phát triển về cả số lượng và chất lượng. Thu hút 40 triệu lượt người tham gia trên các nền tảng đào tạo trực tuyến; trong đó có phong trào Bình dân học vụ số; công tác cải cách hành chính được triển khai quyết liệt, đồng bộ, sâu rộng, gắn kết chặt chẽ với chuyển đổi số và Đề án 06.

Thực hiện đúng chủ trương của Đảng và hoàn thành việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy của Chính phủ và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi của cấp dưới và tăng cường giám sát, kiểm tra. Bộ máy Chính phủ còn 14 bộ, 3 cơ quan ngang bộ; chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động dần đi vào nền nếp, bảo đảm tính thống nhất, thông suốt. Công tác cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được triển khai quyết liệt; giai đoạn 2021-2025, đã cắt giảm, đơn giản hóa 3.241 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng cũng nhấn mạnh đến những tồn tại, hạn chế, một số bài học kinh nghiệm quan trọng về bám sát sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng, trực tiếp, thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư, sự chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu; triển khai nhiệm vụ với trách nhiệm, cảm xúc và tình cảm; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu phục vụ; mọi quy trình, thủ tục, dịch vụ công phải được thiết kế lại theo hướng đơn giản, thuận tiện, số hóa toàn trình, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao mức độ hài lòng; dữ liệu phải được xác định là tài nguyên chiến lược; cần đẩy mạnh kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”, gắn chặt với yêu cầu bảo đảm an ninh…

Thủ tướng nêu rõ quan điểm phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cải cách hành chính và Đề án 06 phải được triển khai quyết liệt, toàn diện, đồng bộ, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, tạo nhiều đột phá để Việt Nam bắt kịp, tiến cùng và vươn lên so với khu vực, thế giới; đẩy mạnh 03 đột phá chiến lược số: Đột phá về thể chế số, đột phá về hạ tầng số, đột phá về nhân lực số.

Đồng thời, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cải cách hành chính và Đề án 06 phải gắn kết chặt chẽ với việc thực hiện cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy, với phương châm “Bộ máy tinh gọn – Dữ liệu kết nối – Quản trị thông minh”, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể, là động lực, là nguồn lực, “Đảng lãnh đạo, Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, công tư đồng hành, đất nước phát triển, nhân dân hạnh phúc”.

Thủ tướng cũng nhắc lại tinh thần chung là đoàn kết, hợp tác và trao đổi. Theo đó, phải củng cố, phát huy đoàn kết, thống nhất để tạo ra sức mạnh; hợp tác để tạo ra, gia tăng lợi ích của mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương và đặc biệt là gia tăng lợi ích cho người dân, hài hòa lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp và nhà nước; trao đổi để hiểu nhau hơn, tăng cường niềm tin, chia sẻ với nhau nhiều hơn, đi đến nhận thức chung và có hành động chung.

Chỉ đạo một số nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới với các bộ ngành, địa phương, Thủ tướng yêu cầu phát huy hiệu quả vai trò các Tổ Công tác giúp việc Ban Chỉ đạo của Chính phủ và đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tham khảo kinh nghiệm tốt.

Để tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung xây dựng, trình Chính phủ để trình Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Luật Bưu chính (sửa đổi); xây dựng, trình kế hoạch năm 2026 của Ban Chỉ đạo, hoàn thành trước ngày 15/1/2026.

Bộ Công an xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định về tổ chức và hoạt động của Trung tâm Dữ liệu quốc gia, hoàn thành trong tháng 01/2026; nghiên cứu tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định về cơ chế đột phá cho hoạt động của Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu với các cơ chế ưu đãi cho các doanh nghiệp khởi nghiệp, hoàn thành trong Quý I/2026; khẩn trương phối hợp với các bộ ngành liên quan sớm trình Chính phủ ban hành Nghị quyết về phát triển công dân số, hoàn thành trong Quý I/2026; phối hợp Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan xây dựng Chương trình triển khai Đề án 06 giai đoạn 2026-2030, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành trong tháng 01/2026.

Bộ Nội vụ xây dựng Kế hoạch hoạt động trọng tâm cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2026-2030, trong đó trọng tâm là cải cách thủ tục hành chính, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành trong tháng 01/2026.

Về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ giao nhiệm vụ cho các doanh nghiệp, tổ chức khoa học công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược trong Danh mục Công nghệ chiến lược…

Về chuyển đổi số quốc gia và triển khai Đề án 06, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương khẩn trương phối hợp với Bộ Công an đăng ký, sử dụng hạ tầng tập trung tại Trung tâm dữ liệu quốc gia; Bộ Công an có trách nhiệm đề xuất phương án xây dựng các Trung tâm dữ liệu quốc gia mới theo lộ trình.

Đẩy mạnh phát triển hạ tầng viễn thông, phủ sóng 5G băng thông rộng, Internet vệ tinh Starlink và quy hoạch hạ tầng năng lượng điện, năng lượng xanh cho các Trung tâm dữ liệu. Đẩy mạnh rà soát, phân loại dữ liệu, xây dựng lộ trình hoàn thiện, đưa vào sử dụng ngay các cơ sở dữ liệu, đặc biệt là 12 cơ sở dữ liệu trọng yếu.

Bộ Công an khẩn trương triển khai nền tảng VNeID trở thành nền tảng số quốc gia phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Về dịch vụ công trực tuyến và cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, các bộ, ngành, địa phương rà soát, chuẩn hóa toàn diện quy trình thủ tục hành chính đảm bảo thống nhất trên toàn quốc; triệt để khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia để thay thế hồ sơ giấy… Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp các bộ, ngành khẩn trương rà soát, chuẩn hóa quy trình, hồ sơ thủ tục hành chính các cấp, tổng hợp và báo cáo cấp có thẩm quyền.

Đồng thời nhấn mạnh cương quyết cắt giảm thủ tục hành chính rườm rà, vòng vo, mất thời gian; việc nào ai làm tốt nhất thì giao cho người đó làm; việc nào người dân và doanh nghiệp làm tốt hơn thì để người dân và doanh nghiệp làm; công khai kết quả, số liệu cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong đó có Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.

Thủ tướng giao Bộ Công an, Bộ Quốc phòng chủ trì bảo đảm an ninh mạng. Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính hướng dẫn, xử lý dứt điểm các vướng mắc, khó khăn về tài chính, kinh phí và phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Về phát triển nguồn nhân lực, các bộ, ngành, địa phương triển khai đào tạo, nâng cao năng lực chuyển đổi số cho cán bộ, công chức, viên chức và người dân, đảm bảo khả năng vận hành, khai thác, sử dụng hiệu quả các nền tảng số. Tiếp tục đẩy mạnh đào tạo trực tuyến trên nền tảng “Bình dân học vụ số”.

Thủ tướng nhấn mạnh: lịch sử dân tộc ta đã chứng minh, càng trong gian khó, bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam càng tỏa sáng thông qua sức mạnh của sự đổi mới và sáng tạo và chúng ta sẽ tỏa sáng hơn nữa trong kỷ nguyên mới. Chính phủ cam kết sẽ luôn kiến tạo, đồng hành, dỡ bỏ mọi điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nhân lực để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cải cách hành chính thực sự trở thành động lực, nguồn lực mới, cổ vũ cả dân tộc vững bước tiến lên trong kỷ nguyên mới./.

Bảo An

Nguồn: https://www.mof.gov.vn/