Một số nét chính tình hình kinh tế – xã hội tháng năm và 5 tháng đầu năm 2026

Trong 5 tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới và trong nước tiếp tục gặp nhiều khó khăn, thách thức. Trong nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung chỉ đạo quyết liệt, ban hành các Nghị quyết, Chỉ thị, Chương trình hành động cụ thể hóa trách nhiệm của các bộ ngành và địa phương nhằm đạt kết quả cao nhất các mục tiêu của kế hoạch sản xuất, kinh doanh năm 2026. Kinh tế – xã hội tháng Năm và 5 tháng đầu năm 2026 của nước ta đạt được những kết quả tích cực. Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát trong tầm kiểm soát, các cân đối lớn được đảm bảo, các ngành, lĩnh vực đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo đà tăng trưởng cho các tháng, quý tiếp theo. Một số nét chính về kinh tế – xã hội tháng Năm và 5 tháng đầu năm 2026 của nước ta như sau:

1. Điểm sáng và tích cực

(1) Trong tháng Năm, các địa phương tập trung thu hoạch lúa đông xuân, xuống giống vụ hè thu; chăn nuôi lợn, gia cầm ổn định; khai thác gỗ được đẩy mạnh để phục vụ chế biến, xuất khẩu; sản lượng tôm tăng khá; khai thác hải sản biển tăng nhờ thời tiết thuận lợi và vào thời điểm khai thác vụ cá Nam.

Tính đến ngày 20/5/2026, cả nước thu hoạch được 2.218,6 nghìn ha lúa đông xuân, tương đương cùng kỳ năm 2025. Giá lợn hơi duy trì ở mức cao thúc đẩy tái đàn và mở rộng chăn nuôi; tổng đàn lợn cả nước cuối tháng Năm ước tăng 2,8% so với cùng kỳ năm trước; chăn nuôi gia cầm tiếp tục phát triển tích cực nhờ chi phí đầu tư thấp, quay vòng vốn nhanh; tổng đàn gia cầm cuối tháng Năm ước tăng 3,5%, riêng đàn gà tăng 3,8%.

Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, số cây lâm nghiệp trồng phân tán ước đạt 36,8 triệu cây, tăng 1,5%; sản lượng gỗ khai thác ước đạt 8.689,4 nghìn m³, tăng 2,9%.

Sản lượng thủy sản tháng Năm ước đạt 913,2 nghìn tấn, tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, sản lượng thủy sản ước đạt 3.960,1 nghìn tấn, tăng 3,5%, trong đó: Nuôi trồng đạt 2.327,2 nghìn tấn, tăng 5,7%; khai thác đạt 1.632,9 nghìn tấn, tăng 0,5%.

(2) Sản xuất công nghiệp tăng trưởng tích cực. Chỉ số sản xuất công nghiệp 5 tháng đầu năm 2026 ước tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của năm tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước trong 5 năm gần đây[1], trong đó ngành chế biến, chế tạo tăng 9,5%.

Một số địa phương có IIP tăng trên 2 con số: Ninh Bình (28,3)%; Hà Tĩnh (27,1%); Bắc Ninh (19,2%); Thái Nguyên (19,1%); Quảng Ninh (14,9%); Hải Phòng (14,6%) … Một số ngành công nghiệp tăng cao so với cùng kỳ năm trước: Sửa chữa, bảo dưỡng và lắp đặt máy móc thiết bị dẫn đầu với tốc độ tăng 21,3%; sản xuất kim loại tăng 20,2%; sản xuất xe có động cơ tăng 18,0%; sản xuất hóa chất và sản phẩm hóa chất tăng 16,9%; sản xuất sản phẩm từ khoáng phi kim loại khác tăng 16,2%.

(3) Cầu tiêu dùng trong nước phục hồi tích cực, quy mô thị trường tiếp tục mở rộng; thương mại điện tử, kinh tế số và thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh, góp phần thúc đẩy tiêu dùng và hoạt động dịch vụ.

Hoạt động thương mại dịch vụ tăng trưởng khá tích cực, phản ánh sức mua thị trường tiếp tục được cải thiện. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt gần 3.185,0 nghìn tỷ đồng, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn cùng kỳ các năm 2024 và 2025 (lần lượt là 8,9% và 9,4%). Một số địa phương có tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng 5 tháng đầu năm 2026 tăng trên 2 con số: Quảng Ninh (14,1%); Huế (13,0%); Bắc Ninh (12,8%); Hưng Yên (12,3%); Đồng Nai (11,6%); Hà Nội (10,5%) …

Vận tải hành khách và hàng hóa duy trì tăng trưởng trên hai con số nhờ sự sôi động của đi lại, du lịch trong nước, ngoài nước và hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu hàng hóa. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, vận chuyển hành khách tăng 19,0% và luân chuyển tăng 12,7% so với cùng kỳ năm trước; vận chuyển hàng hóa tăng 13,9% và luân chuyển tăng 12,5%.

Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa 5 tháng đầu năm 2026 ước đạt 445,12 tỷ USD, cao nhất từ trước đến nay, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước; trong đó xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD và nhập khẩu đạt 229,46 tỷ USD, tăng 19,5% và 30,8%. Với kết quả đạt được trong 5 tháng đầu năm, tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2026 có khả năng đạt và vượt mục tiêu đặt ra trong Nghị quyết số 01/2026 /NQ-CP (15-16%).

Hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch ngày càng chuyên nghiệp, chất lượng dịch vụ không ngừng được cải thiện nên thu hút số lượng lớn khách quốc tế đến Việt Nam. Khách quốc tế đến nước ta năm tháng đầu năm 2026 đạt gần 10,6 triệu lượt người, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất của năm tháng đầu năm các năm từ trước đến nay.

 (4) Thu hút vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục tăng trưởng ấn tượng. Tính đến ngày 31/5/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam ước đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy Việt Nam tiếp tục giữ vững vị thế là điểm đến thu hút đầu tư nước ngoài trong điều kiện thế giới còn nhiều bất ổn. Vốn đầu tư nước ngoài thực hiện năm tháng đầu năm 2026 ước đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm trước, là số vốn thực hiện cao nhất của năm tháng đầu năm trong 5 năm qua.

(5) Tinh thần khởi nghiệp tiếp tục sôi động, phản ánh kỳ vọng của doanh nghiệp đối với đà tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Số doanh nghiệp gia nhập thị trường năm tháng đầu năm 2026 ước đạt 142,6 nghìn doanh nghiệp, tăng 27,6% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (129,3 nghìn doanh nghiệp, tăng 15,8%); số vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt 1.066,3 nghìn tỷ đồng, tăng 64,8%.

(6) Thu ngân sách Nhà nước tăng cao, phản ánh nhiều tín hiệu tăng trưởng tích cực của nền kinh tế. Thu NSNN 05 tháng đạt 1,34 triệu tỷ đồng, bằng 53% dự toán, tăng 15,3% so với cùng kỳ năm trước, trong đó thu nội địa đạt 1.165,9 nghìn tỷ đồng, tăng 15,6%.

(7) Chỉ số giá tiêu dùng tháng Năm tăng 0,29% so với tháng trước, là mức tăng thấp nhất trong 03 tháng gần đây, do nguồn cung hàng hóa cơ bản được bảo đảm, giá lương thực và thực phẩm giảm góp phần kiềm chế mức tăng CPI.

(8) Tình hình đời sống dân cư duy trì ổn định. Công tác bảo đảm an sinh xã hội, hỗ trợ đời sống nhân dân được các cấp, ngành tăng cường thực hiện. Tính từ đầu năm nay, Chính phủ đã hỗ trợ cho người dân 16,3 nghìn tấn gạo. Tình hình giao thông có nhiều cải thiện khi giảm cả về số vụ tai nạn giao thông, số người chết và số người bị thương so với cùng kỳ năm trước.

2. Vấn đề cần lưu ý

        (1) Đến 20/5/2026, diện tích gieo sạ lúa hè thu tại miền Nam chỉ bằng 78,7% so với cùng kỳ năm trước do thu hoạch vụ đông xuân muộn, nắng nóng kéo dài và chi phí vật tư nông nghiệp tăng cao. Chăn nuôi trâu, bò tiếp tục giảm do hiệu quả kinh tế thấp và chi phí chăn nuôi cao; tổng đàn trâu cuối tháng Năm ước giảm 5,5% so với cùng kỳ năm trước, đàn bò giảm 2,1%.

        (2) Với kết Chỉ số IIP năm tháng đầu năm 2026, ngành Công nghiệp cần phải nỗ lực hơn nữa để chỉ số IIP có khả năng đạt mục tiêu đặt ra trong Nghị quyết số 01/2026/NQ-CP (12-14%). Một số ngành công nghiệp trọng điểm ở địa phương tăng thấp, ảnh hưởng đến tăng trưởng chung của tỉnh và cả nước. Cụ thể: Ngành sản xuất và phân phối điện ở một số địa phương giảm hoặc tăng thấp như TP. Hồ Chí Minh giảm 4,5%; Quảng Ninh tăng 0,6%; Lâm Đồng tăng 2,7%; Vĩnh long tăng 3,9%;… Ngành khai khoáng ở Quảng Ngãi giảm 37,7%; Tây Ninh giảm 36,0%; Gia Lai giảm 4,5%; Quảng Ninh giảm 4,0%; Lào Cai giảm 2,1% … do cạn kiệt tài nguyên và vướng mắc thủ tục cấp phép, giải phóng mặt bằng. Ngành chế biến, chế tạo ở một số địa phương tăng thấp dưới 10%: Hà Nội tăng 8,8%; Quảng Ngãi tăng 8,1%; Gia Lai tăng 8,0%; Khánh Hòa tăng 5,3%; Lạng Sơn tăng 2,4% …

        (3) Tốc độ tăng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ vẫn thấp hơn mục tiêu đặt ra trong NQ số 01/2026/NQ-CP (13-15%). Nếu loại trừ yếu tố giá, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng đầu năm 2026 tăng 6,1% (cùng kỳ năm trước tăng 7,2%).

Bán lẻ hàng hóa tăng thấp hơn khu vực dịch vụ lưu trú và ăn uống, cho thấy sức mua hàng hóa, đặc biệt là hàng tiêu dùng lâu bền, vẫn chưa thực sự bứt phá. Trong tháng Năm, một số nhóm hàng tăng thấp hoặc giảm so với tháng trước phản ánh nhu cầu ngắn hạn có dấu hiệu chững lại:  Ô tô các loại (tăng 1,0%); lương thực, thực phẩm (giảm 0,9%); đồ dùng, dụng cụ trang thiết bị gia đình (giảm 0,1%) …

Khách quốc tế đến Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đạt khoảng 42% mục tiêu (đón 25 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2026 theo Nghị quyết số 01/NQ-CP), áp lực trong các tháng còn lại là khá lớn, đòi hỏi ngành Du lịch cần có các giải pháp đồng bộ để bảo đảm hoàn thành mục tiêu đề ra.

Xuất khẩu các nhóm hàng chủ lực của doanh nghiệp trong nước (dệt may, thuỷ sản, gạo, cà phê…) 5 tháng giảm hoặc tăng thấp; Nhập khẩu tăng mạnh chủ yếu tập trung vào các nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử, linh kiện khoảng 88,22 tỷ USD, tăng 57,1% so với cùng kỳ và năng lượng (than, dầu thô, xăng dầu, khí đốt) khoảng 13,29 tỷ USD, tăng 31,7%. Trong tháng 5, nhập siêu là 5,21 tỷ USD, cao hơn tháng 4/2026 (4 tỷ USD) và cả Quý I/2026 (3,65 tỷ USD); 05 tháng nhập siêu 13,81 tỷ USD, nguy cơ cán cân thương mại hàng hóa năm 2026 nhập siêu ngày càng rõ nét và tạo áp lực lớn lên thị trường ngoại hối, tỷ giá.

(4) Vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước 5 tháng đầu năm 2026 tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn nhiều mức tăng 21,1% của 5 tháng đầu năm 2025. Kết quả này phản ánh tiến độ thi công và giải ngân đầu tư công vẫn gặp nhiều khó khăn do vướng mắc giải phóng mặt bằng, thiếu và tăng giá vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư kéo dài.

 (5) Chỉ số giá tiêu dùng tháng Năm tăng 5,60% so với cùng kỳ năm trước, tính chung bình quân 5 tháng tăng 4,31%. Đây là mức tăng CPI cao nhất của tháng Năm và 5 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước trong 5 năm qua^[2]. Áp lực lạm phát đối với các tháng còn lại của năm đang gia tăng rõ hơn, nhất là từ giá năng lượng, tỷ giá, chi phí đầu vào và lộ trình điều chỉnh giá một số dịch vụ công, là thách thức lớn để hoàn thành mục tiêu đặt ra trong NQ số 01/2026/NQ-CP (khoảng 4,5%).

 (6) Tình hình dịch bệnh, ngộ độc thực phẩm và cháy, nổ diễn biến phức tạp. Tính chung từ đầu năm đến nay, cả nước có hơn 50,3 nghìn trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết (05 trường hợp tử vong); 44,9 nghìn người mắc tay chân miệng (09 trường hợp tử vong); 32 người tử vong do bệnh dại; 36 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.404  người bị ngộ độc thực phẩm (05 người tử vong); 1.245 vụ cháy, nổ, làm 50 người chết và 61 người bị thương, thiệt hại ước tính 347,9 tỷ đồng, tăng 41,5% so với cùng kỳ năm trước.

3. Kiến nghị

Trên cơ sở những kết quả đạt được và các khó khăn, vướng mắc còn tồn tại, trong thời gian tới cần tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và tạo động lực cho tăng trưởng. Một số giải pháp cụ thể như sau:

Một là, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, kiểm soát giá cả và thị trường. Theo dõi sát diễn biến quốc tế (xung đột Trung Đông, giá dầu, vận tải, tỷ giá…), kịp thời cập nhật kịch bản tăng trưởng, lạm phát. Quản lý giá xăng dầu hiệu quả; tránh điều chỉnh đồng thời các mặt hàng Nhà nước quản lý để giảm áp lực lạm phát.

Hai là, các địa phương cần chủ động triển khai nhiều biện pháp ứng phó kịp thời với thời tiết bất lợi trong sản xuất nông nghiệp như gieo sạ né rầy, tưới tiết kiệm và điều chỉnh sử dụng phân bón hợp lý. Đồng thời, tăng cường chăm sóc, làm mát chuồng trại và phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi trước tình trạng nắng nóng kéo dài.

Ba là, chủ động quản trị rủi ro chuỗi cung ứng, đa dạng hóa nguồn cung và kiểm soát chi phí logistics; đồng thời đẩy nhanh tháo gỡ thủ tục, khơi thông nguồn cung vật liệu và thúc đẩy giải ngân đầu tư công. Bên cạnh đó, cần bảo đảm an ninh năng lượng cho sản xuất và đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, tiết giảm chi phí và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bốn là, tiếp tục triển khai các chương trình kích cầu tiêu dùng, khuyến mại và kết nối cung cầu nhằm thúc đẩy sức mua trong nước. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử, mở rộng hệ thống phân phối hiện đại và bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, góp phần ổn định thị trường và tăng doanh thu bán lẻ hàng hóa.

Năm là, thúc đẩy xuất khẩu bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa thị trường. Tận dụng hiệu quả các FTA, mở rộng thị trường xuất khẩu; nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Phát triển logistics, giảm chi phí; hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa nông, lâm, thủy sản.

Sáu là, tăng cường phòng, chống dịch bệnh và chủ động ứng phó thiên tai. Triển khai hiệu quả các biện pháp phòng chống dịch, bệnh; chủ động ứng phó mưa lũ, hạn hán, xâm nhập mặn; bảo đảm sản xuất nông nghiệp, phòng chống cháy rừng. Thực hiện có hiệu quả các chính sách an sinh xã hội, đảm bảo ổn định và nâng cao đời sống của Nhân dân./.

 CỤC THỐNG KÊ

[1] Tốc độ tăng/giảm chỉ số sản xuất công nghiệp năm tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước giai đoạn 2022-2026 lần lượt là: 8,1%; -2,0%; 7,1%; 8,8%; 9,1%.

[2] Chỉ số giá tiêu dùng tháng Năm so với cùng kỳ năm trước giai đoạn 2022-2026 tăng lần lượt là: 2,86%; 2,43%; 4,44%; 3,24%; 5,60%. Bình quân 5 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước giai đoạn 2022-2026 tăng lần lượt là: 2,25%; 3,55%; 4,03%; 3,21%; 4,31%.